ارزیابی استراتژی‌های کشاورزی هوشمند اقلیمی متناسب سازگاری با تغییرات اقلیمی (مطالعه موردی: زعفران کاران شهرستان سرایان)

در سال‌های اخیر، کاهش عملکرد زعفران در خراسان جنوبی، به‌ویژه شهرستان سرایان، به دلیل تغییرات اقلیمی مانند کاهش بارش، افزایش دما و نوسانات آب‌و‌هوایی مشاهده شده است. در این راستا، اتخاذ شیوه‌های کشاورزی هوشمند اقلیمی (CSA) به عنوان یک رویکرد نوین در مدیریت مزارع زعفران ضروری است. این شیوه‌ها به افزایش انعطاف‌پذیری و سازگاری با تأثیرات تغییرات آب و هوایی کمک کرده و می‌توانند به بهبود تولید زعفران در شرایط نامساعد اقلیمی منجر شوند. این مطالعه با هدف بررسی راهکارهای کشاورزی هوشمند اقلیمی (CSA) برای سازگاری زعفران‌کاران با این تغییرات، به روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از پرسشنامه در 22 روستای سرایان انجام شد.

جامعه آماری شامل کشاورزان خرده‌مالک در چهار دهستان بود. میانگین سنی زعفران‌کاران 21 سال با سابقه 21 سال کشاورزی و مالکیت زمین‌های حدود 1 هکتار می باشد. بررسی ها نشان داد که اکثر آن‌ها حداقل یکی از روش‌های CSA را به‌کار گرفته‌اند. مهم‌ترین استراتژی‌های انتخابی شامل سازگاری با شرایط محیطی، کاهش اثرات تغییرات اقلیمی و استفاده از آبیاری مدرن بود. همچنین، افزایش کارایی مصرف آب (A2) و بهبود بهره‌وری مزرعه (A7) به‌عنوان اولویت‌های اصلی شناسایی شدند. نتایج تأکید می‌کند که پیاده‌سازی CSA می‌تواند به کشاورزان در مقابله با چالش‌های اقلیمی و افزایش عملکرد کمک کند. مدیریت بهینه آب و خاک و استفاده از پیش‌بینی‌های هواشناسی از راهکارهای کلیدی برای افزایش تاب‌آوری هستند. همچنین، آموزش و تبادل تجربیات میان کشاورزان برای دستیابی به نتایج پایدار ضروری است. این مطالعه نشان می‌دهد که تلفیق دانش بومی با فناوری‌های نوین می‌تواند امنیت غذایی و درآمد زعفران‌کاران را در شرایط تغییر اقلیم به‌بود بخشند.

In recent years, a decline in saffron yield has been observed in South Khorasan, especially in Sarayan County, due to climate changes such as reduced rainfall, increased temperatures, and weather fluctuations. In this regard, adopting climate-smart agriculture (CSA) practices as a new approach in saffron farm management is essential. These practices help increase resilience and adaptability to the impacts of climate change and can lead to improved saffron production under adverse climatic conditions. This study employs a descriptive-analytical method using questionnaires and targeted sampling in 13 villages that have the highest saffron production.

It describes the socio-economic characteristics of smallholder farmers in four villages of Sarayan city and identifies the main needs, methods, and limitations regarding climate-smart agriculture. The results show that the average saffron farmer is 40 years old, has a family size of 5 people, and possesses 21 years of farming experience, cultivating on 1 hectare of land. The majority of saffron growers have accepted at least one feature of climate-smart agriculture in their management practices. The most selected strategies by saffron growers are adaptation, reducing the effects of climate change, and profitability, respectively, as solutions to mitigate saffron product loss during the production season.