اثر رژیم‌های مختلف آبیاری بر کارایی مصرف آب زعفران در خراسان رضوی

به منظور مطالعه عملکرد کمی گل و بنه زعفران در پاسخ به مدار­های مختلف و حجم­­های مختلف آب آبیاری و برآورد کارائی مصرف آب آزمایشی در سال ­های زراعی 1397-1395 در شهر باخرز، به صورت کرت­های نواری در قالب طرح بلوک‌­های کامل تصادفی اجرا شد. دور آبیاری به­عنوان عامل افقی (فاکتور A) در چهار مدار (15 a1= ، 30 =a2 ، 45 a3= و 90 a4= روز) و حجم آب آبیاری بعنوان عامل عمودی (فاکتور B) در چهار حجم (250=b1 ، 500=b2، 1000=b3 و 1250=b4 متر مکعب درهکتار) انتخاب شد. نتایج نشان داد، که بیشترین عملکرد گل و بنه زعفران در تیمارa2b3 (حجم کل آب 6000 مترمکعب در هکتار) بدست آمد. بیشترین کاهش عملکرد بنه در تیمار a4b1 (حجم کل آب 750 مترمکعب در هکتار) با کاهش 1/72 درصدی نسبت به a1b2 (حجم کل آب 5500 مترمکعب در هکتار) و کمترین عملکرد وزن تر گل در تیمار a4b1 (حجم کل آب 750 مترمکعب در هکتار) با کاهش 5/76 درصدی نسبت به a1b2 (حجم کل آب 5500 مترمکعب در هکتار) و کمترین عملکرد وزن بنه در تیمار با حجم a4b1 (حجم کل آب 750 مترمکعب در هکتار) با کاهش 6/70 درصدی نسبت به حجم a2b3 (حجم کل آب 6000 مترمکعب در هکتار) به­دست آمد.

همچنین نتایج بدست آمده از مقایسه کارایی مصرف آب زعفران تحت­تأثیر اثر متقابل حجم و مدار مختلف آبیاری نشان داد که بیشترین کاهش کارایی مصرف آب بر مبنای وزن بنه در تیمار a1b4 (حجم کل آب 13750 متر مکعب در هکتار) با کاهش 4/85 درصدی نسبت بهa3b1 (حجم کل آب 1000 مترمکعب در هکتار) و بیشترین کاهش کارایی مصرف آب بر مبنای وزن گل در تیمار a1b4 (حجم کل آب 13750متر مکعب در هکتار) با کاهش 4/82 درصدی نسبت به a2b1 (حجم کل آب 1500 مترمکعب در هکتار) بدست آمد. با توجه به نتایج بدست آمده استفاده از حجم آبیاری 250 تا 500 متر مکعب در هکتار در مدار 30 روز (1500 تا 3000 مترمکعب در هکتار) برای حداکثر بهره ­وری آب در زراعت زعفران توصیه می­شود.

In order to study the quantitative performance of saffron flowers and corms in response to different irrigation intervals and water volumes, as well as to estimate irrigation water use efficiency, an experiment was conducted during the 2016-2018 growing seasons in Bakharz city using strip plots within a randomized complete block design. Irrigation interval was considered the horizontal factor (factor A) with four levels (a1=15, a2=30, a3=45, and a4=90 days) and irrigation water volume as the vertical factor (factor B) with four levels (b1=250, b2=500, b3=1000, and b4=1250 cubic meters per hectare). The results showed that the highest saffron flower and corm yield was obtained in treatment a2b3 (total water volume of 6000 cubic meters per hectare). The greatest reduction in corm yield occurred in treatment a4b1 (total water volume of 750 cubic meters per hectare) with a 72.1% decrease compared to a1b2 (total water volume of 5500 cubic meters per hectare).

The lowest fresh flower weight was observed in treatment a4b1 (total water volume of 750 cubic meters per hectare), with a 76.5% decrease compared to a1b2 (total water volume of 5500 cubic meters per hectare), and the lowest corm weight was recorded in treatment a4b1 (total water volume of 750 cubic meters per hectare), with a 70.6% reduction compared to a2b3 (total water volume of 6000 cubic meters per hectare).The results obtained from comparing the water use efficiency of saffron under the combined effect of different irrigation volumes and schedules also showed that the greatest reduction in water use efficiency based on corm weight occurred in treatment a1b4 (total water volume of 13,750 cubic meters per hectare) with a 4.85% decrease compared to a3b1 (total water volume of 1,000 cubic meters per hectare), and the greatest reduction in water use efficiency based on flower weight occurred in treatment a1b4 (total water volume of 13,750 cubic meters per hectare) with a 4.82% decrease compared to a2b1 (total water volume of 1,500 cubic meters per hectare). Based on the results obtained, using an irrigation volume of 250 to 500 cubic meters per hectare on a 30-day schedule (1,500 to 3,000 cubic meters per hectare) is recommended for maximum water productivity in saffron cultivation.