بررسی جهت علیت بین بازار نقد و آتی زعفران با تمرکز بر دوره‌های رونق و رکود

بررسی رابطه علیت بین بازارهای آتی و نقدی یک کالا همواره یک مسئله مهم برای معامله‌گران بازار و سیاست‌گذاران است. با راه‌اندازی ابزارهای مالی مشتقه شامل قراردادهای آتی و اختیار معامله برای زعفران در بورس کالای ایران از سال ۱۳۹۷، این سؤال نیز در بازار زعفران ایران مطرح شده است.

هدف اصلی این مقاله تعیین رابطه علیت بین بازار نقدی و آتی زعفران است. داده‌های مورد نیاز روزانه از بورس کالای ایران و همچنین پایگاه داده جهانی زعفران در بازه زمانی خرداد ۱۳۹۷ تا آبان ۱۳۹۸ جمع‌آوری شده و بر اساس آزمون علیت گرنجر و مدل‌های خودهمبستگی شرطی ناهمسانی واریانس تعمیم‌یافته (GARCH) تحلیل شده‌اند.نتایج نشان می‌دهد که به طور کلی، جهت علّی صریحی وجود ندارد، اما با تمایز بین دوره‌های صعودی و نزولی، مشخص می‌شود که در دوره‌های نزولی، قطعاً علّیت از بازار آتی به بازار نقدی بوده و در دوره‌های صعودی، برای برخی، علّیت از بازار نقدی به بازار آتی بوده است.

 Investigating the causality between the futures and spot markets of a commodity is always an important question for market traders and policy makers. By launching financial derivatives including futures and options for saffron in Iranian commodity exchange since 1397, this question has also been raised in the Iranian saffron market.

The main purpose of this paper is to determine the causality between the spot and futures markets of saffron. The required data were obtained daily from the Iranian commodity exchange as well as the saffron World database during June 2018 to November 2019 and analyze based on Granger Causality Test and generalized autoregressive conditional heteroskedasticity (GARCH) models. The results show that, in general, there are no explicit causal direction, but by distinguishing between ascending and descending periods, it is clear that in the descending periods, absolutely, causality has been from futures market to spot market and in ascending periods, For some, causality has been from spot market to the futures.