Enhancing economic productivity of irrigation water by product value addition: Case of dates

آب آبیاری با کیفیت در کشاورزی تحت شرایط خشک، ارزشمند است. افزوده شدن ارزش به محصول کشاورزی، کالای جدیدی خارج از چارچوب سنتی ایجاد می‌کند تا بازدهی بالاتر با عمر مفید بهتر و کاهش ضایعات پس از برداشت حاصل شود. هدف این مطالعه ارزیابی و کمّی‌سازی بهبودهای ممکن در بهره‌وری آب از طریق افزودن ارزش به خرماهای کشت شده در شرایط خشک در عمان است. داده‌های اولیه و ثانویه از طریق نظرسنجی‌های پرسش‌نامه‌ای از کشاورزان، فروشندگان، کارخانه‌ها و دفاتر ترویجی وزارتخانه جمع‌آوری شد. مقایسه‌ها بین بازاریابی محصول خام و محصولاتی با ارزش افزوده انجام شد که با همان میزان منابع، به‌ویژه آب آبیاری، تولید شده بودند. بهره‌وری با نسبت منافع کشاورزی به کیلوگرم به مصرف آب آبیاری به متر مکعب محاسبه شد. نسبت بهره‌وری مبتنی بر سود خالص در خرماهای خَلَص و فرد، به ترتیب ۵۴۰٪ و ۳۶۰٪ برای خرماهای با ارزش افزوده بسته‌بندی شده با آجیل، بهبود یافته است.کمترین نسبت بهره‌وری در خرماهای خلاص با زعفران و طعم‌های دیگر (۱۱۱٪) و خمیر خرمای فرض (۱۲۹٪) مشاهده شد. در خرمای خلاص، بهترین بهبود از طریق افزودن ارزش افزوده در بهره‌وری متوسط آب از مقادیر پایه ۰.۵۷ کیلوگرم/مترمکعب یا ۰.۶۳ ریال عمانی/مترمکعب خرمای خام به ترتیب ۲.۰۶ کیلوگرم/مترمکعب یا ۲.۲۸ ریال عمانی/مترمکعب در خرما با آجیل بود، در حالی که در خرمای فرض این مقادیر به ترتیب ۱.۵۵ کیلوگرم/مترمکعب یا ۱.۷۱ ریال عمانی/مترمکعب بودند. بهبودهای پتانسیل مشاهده‌شده در بهره‌وری معادل آب نشان می‌دهد که افزودن ارزش افزوده برای دستیابی به اهداف پایداری کشاورزی در شرایط کشاورزی خشک حیاتی خواهد بود.

Quality irrigation water is precious in agriculture under arid conditions. The value addition in agricultural product makes a new commodity outside the traditional frame to achieve higher returns with improved shelf-life and minimizes post-harvest losses. The aim of this study is to evaluate and quantify the improvements possible in water productivity through value addition in date cultivated under arid conditions in Oman. The primary and secondary data were collected through questionnaire surveys from farmers, sellers, factories and ministry extensions. The comparisons were made between the marketing of raw product against those with value-added, which were produced using the same quantity of resources; particularly irrigation water. The productivity was estimated by the ratio of agricultural benefits in kg to the irrigation water use in m3. The net-profit based productivity ratio improvements in Khalas and Fardh dates were 540% and 360% respectively for value-added dates packed with nuts. The lowest productivity ratio was observed in Khalas dates with saffron and other flavors (111%), and Fardh date paste (129%). In Khalas, the best improvement by the value-addition in average water productivity from the base-values of 0.57 kg/m3, or 0.63 OMR/m3 of the raw date were 2.06 kg/m3 or 2.28 OMR/m3 in date with nuts respectively while in Fardh, the same were 1.55 kg/m3 or 1.71 OMR/m3 respectively. The observed potential improvements in equivalent water productivity indicates the benefit of value addition would be vital for achieving agricultural sustainability goals under arid agriculture.