EVALUATION OF PARENTS AND HYBRIDS USING LINE X TESTER ANALYSIS FOR SEED YIELD AND ITS COMPONENTS IN SAFFLOWER (Carthamus tinctorius L.)

تحقیق حاضر به منظور تعیین بزرگی هیبریدی، توان ترکیبی والدین و تلاقی‌ها برای عملکرد، صفات مؤثر بر آن و محتوای روغن انجام شد. سی تلاقی [که از تلاقی دو ماده (تستر) با پانزده نر (خطوط) به دست آمده بودند] همراه با هفده والد و سه شاهد به نام‌های PBNS 12، PKV Pink و A1 در طراحی بلوک‌های تصادفی در طول فصل ربیع 2019-20 با سه تکرار در مزرعه آزمایشی بخش گیاه‌شناسی کشاورزی، دانشگاه Dr.PDKV، آکولا ارزیابی شدند و مشاهدات برای عملکرد بذر، صفات مؤثر بر عملکرد و میزان روغن ثبت شد.محتوا. تحلیل واریانس نشان‌دهنده وجود تنوع ژنتیکی قابل توجه برای صفات مورد مطالعه بود. بیشترین میزان هیبریدی بودن نسبت به هر دو نمونه استاندارد و والد برتر برای صفت روزهای تا 50٪ گل‌دهی در AKS CMS 3A x GMU 2830 مشاهده شد و در تلاقی AKS CMS 3A x GMU 590 برای روزهای رسیدگی نسبت به والد میانی و والد بهتر. بیشترین هیبریدی بودن برای عملکرد دانه در هر گیاه توسط هیبرید AKS CMS 3A x GMU 2273 نسبت به والد میانی، والد بهتر و نمونه استاندارد نشان داده شد. علاوه بر این، AKS CMS 2A x GMU 6891 هیبریدی قابل توجه میانگین و هتروبتیوز برای محتوای روغن را نشان داد. در حالی که AKS CMS 2A x GMU 7573 بیشترین هیبریدی مفید برای محتوای روغن را نشان داد. والدین GMU 590، GMU 2273 و GMU 589 در بین خطوط و AKS CMS 3A در بین آزمون‌ها اثرات GCA خوبی برای عملکرد دانه و اکثر صفات مؤثر بر عملکرد داشتند.برای میزان روغن، خطوط GMU 7573، GMU 2273 و GMU 2830 بهترین ترکیب‌کننده‌های عمومی بودند. می‌توان از این والدین در برنامه‌های تکثیر بعدی برای بهبود ویژگی مورد نظر استفاده کرد. تلاقی‌های AKS CMS 2A x GMU 1731 و AKS CMS 3A x GMU 7448 ترکیب‌های خاص خوبی برای تعداد کپسول در هر گیاه و وزن حجمی دانه بودند، در حالی که تلاقی‌های AKS CMS 3A x GMU 2273 و AKS CMS 2A x GMU 6891 برای عملکرد دانه در هر گیاه و درصد پرشدگی دانه مفید بودند. سه تلاقی امیدوارکننده شامل AKS CMS 3A x GMU 2273، AKS CMS 3A x GMU 590 و AKS CMS 3A x GMU 589، بر اساس میانگین بالا، اثرات SCA قابل توجه و هیبریدی بالا نسبت به بهترین کنترل در جهت مطلوب شناسایی شدند. این تلاقی‌ها می‌توانند برای پرورش هیبریدی و همچنین برای جدا کردن بازترکیب‌های مطلوب از نسل‌های پیشرفته تفکیک‌شونده مورد استفاده قرار گیرند (با استفاده از خط «B» تستر مبتنی بر CMS همراه با همان والد نر در تلاقی مربوطه).قابل انجام است تا گیاهان را از نسل‌های اولیه تفکیک‌شده با هم تلقیح کنند تا اتصالات نامطلوب شکسته شوند و جداشدگان مطلوب برای عملکرد و صفات مؤثر به دلیل غالب بودن واریانس SCA جدا شوند.

The present investigation was carried out to know the magnitude of heterosis, combining ability of parents and crosses for yield, its contributing traits and oil content. Thirty crosses [obtained by crossing two females (testers) with fifteen males (lines)], along with seventeen parents and three checks viz., PBNS 12, PKV Pink and A1 were evaluated in Randomized Block design during rabi 2019-20 with three replications at experimental field of Department of Agril. Botany, Dr.PDKV, Akola and observations were recorded for seed yield, yield contributing traits and oil content. Analysis of variance indicated presence of substantial genetic variability for the characters studied. The highest magnitude of heterosis over both standard checks and better parent for the traits days to 50 % flowering was noticed in AKS CMS 3A x GMU 2830 and in cross AKS CMS 3A x GMU 590 for days to maturity over mid and better parent. Maximum heterosis for seed yield per plant was exhibited by hybrid AKS CMS 3A x GMU 2273 over mid parent, over better parent and over standard check. Further, AKS CMS 2A x GMU 6891 exhibited significant average heterosis, heterobeltiosis for oil content. Whereas AKS CMS 2A x GMU 7573 exhibited maximum useful heterosis for oil content. The parents, GMU 590, GMU 2273 and GMU 589 among the lines and AKS CMS 3A among the testers were found to possess good GCA effects for seed yield and most of yield contributing characters. For oil content, GMU 7573, GMU 2273 and GMU 2830 among lines were best general combiners. These parents can be used in further breeding programme for improvement of concerned trait. The crosses AKS CMS 2A x GMU 1731 and AKS CMS 3A x GMU 7448 were good specific combinations for number of capsules per plant, and seed volume weight. Whereas, crosses AKS CMS 3A x GMU 2273, AKS CMS 2A x GMU 6891 were for seed yield per plant and seed filling percentage. Three promising crosses viz., AKS CMS 3A x GMU 2273, AKS CMS 3A x GMU 590 and AKS CMS 3A x GMU 589 identified on the basis of high mean, significant SCA effects and high heterosis over best check in desirable direction were detected. These crosses may be exploited for heterosis breeding and also for isolating desirable recombinants from advanced segregating generations (by using “B” line of CMS based testers along same male parent in concerned cross). Intermating plants from early segregating gnerations may be done to break undesirable linkages and to isolate desirable segregants for yield and contributing traits due to predominance of SCA variance.