ارزیابی اقتصادی خدمات و کارکردهای بوم‌نظام‌های تولید زعفران در استان خراسان رضوی

ارزش‌گذاری پولی خدمات بوم‌نظام‌ها، مطلوب‌ترین راهکار برای جلب توجه جامعه و سیاست‌گذاران و تلاش در جهت حفظ و ارتقاء آن‌ها می‌باشد. این مطالعه با هدف برآورد ارزش اقتصادی خدمات و تبعات زیست‌محیطی روش‌های مدیریت در مزارع زعفران استان خراسان رضوی انجام شد. اطلاعات لازم از طریق پرسشنامه از 75 مزرعه زعفران استخراج گردید. ارزش شش نوع از خدمات اکوسیستمی (همچون تولید اکسیژن، تولید غذا، تنوع زیستی و خدمات فرهنگی) و دو مورد از تبعات منفی (شامل تولید گازهای گلخانه‌ای و جریان نیتروژن و فسفر) بر اساس بهای دلار (معادل ریالی ارزش دلار در سال 2014) برآورد گردید. نتایج نشان داد که میانگین این خدمات به ترتیب برابر با 54/21×10⁶، 266/84×10⁶، 60/24×10⁶، 29/6×10⁶ و 10/58×10⁶ ریال در هکتار در سال محاسبه شد که سهم انواع خدمات شامل تولید غذا، اکسیژن، تنوع زیستی و خدمات فرهنگی از کل به ترتیب 39، 35، 19 و 7 درصد بود. دامنه تبعات منفی مزارع زعفران شامل انتشار گازهای گلخانه‌ای و جریان نیتروژن و فسفر به ترتیب -18/54×10⁶ تا -8/18×10⁶ و -5/18×10⁶ تا -4/07×10⁶ ریال در هکتار در سال برآورد گردید. میانگین ارزش خدمات مزارع زعفران در استان خراسان رضوی با کسر تبعات منفی 136/57×10⁶ ریال در هکتار در سال محاسبه شد.

Monetary valuation of agroecosystem services makes them attractive for the society and policy makers should pay more attention to conservation of these services. In this study, the economic value of services as well as negative environmental externalities of saffron fields were estimated in the Khorasan Razavi province during 2015. Information was extracted from questionnaires collected from 75 fields. Using these data, economic values (such as O₂ production, food, biodiversity and tourism) together with environmental externalities (including greenhouse gas emission and N and P leakage) were computed based on international value of dollar. Based on the results of the study, the mean values of the agroecosystem services of saffron field such as O₂ production, food, biodiversity and cultural services were estimated to be 54.21×10⁶, 266.84×10⁶, 60.24×10⁶, 29.6×10⁶ and 10.58×10⁶ RIs ha⁻¹y⁻¹, respectively. The shares of these services were up to 39, 35, 19 and 7 percent of total value, respectively. The ranges of environmental externalities such as greenhouse gas emission and N and P leakage were estimated to be -18.54×10⁶ to -8.18×10⁶ and -5.18×10⁶ to -4.07×10⁶ RIs ha⁻¹y⁻¹. The mean value of the total agroecosystem services of saffron fields excluding externalities, were estimated to be 136.57×10⁶ RIs ha⁻¹y⁻¹.