وضعیت فعلی تولید محصولات باغی در ایران: یک مطالعه اسنادی

ایران یکی از کشورهای پیشرو در تولید برخی از محصولات کشاورزی صادراتی مانند گوجه‌فرنگی و زعفران در جهان است. در سال‌های اخیر، تولید محصولات باغی، به‌ویژه محصولات گلخانه‌ای در کشور رو به افزایش بوده است. به دلیل نرخ بالای ارز و درآمد و همچنین کارایی بالای استفاده از آب، امکان صادرات و افزایش تقاضا، این احتمال وجود دارد که توسعه پایدار و تولید این محصولات در آینده ممکن شود. از سوی دیگر، امروزه توجه به سبزیجات به دلیل وجود ترکیباتی مانند ویتامین‌ها، مواد معدنی و آنتی‌اکسیدان‌ها، به گل‌ها و گیاهان زینتی به دلیل زیبایی‌شناسی و آرامش روانی انسان‌ها و به داروهای گیاهی به دلیل کم یا نبودن عوارض جانبی، در حال افزایش است.

با استفاده از جدیدترین آمار منتشرشده توسط وزارت جهاد کشاورزی ایران و سایر منابع، تولید سبزیجات، گل‌ها، گیاهان زینتی و دارویی در سال‌های ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۸ مورد بررسی قرار گرفت.از میان سبزیجات، سیب‌زمینی، پیاز، گوجه‌فرنگی و کدوها، از میان گل‌ها و گیاهان زینتی، گل‌های بریده، گیاهان گلدانی، درختان و درختچه‌ها، گیاهان بستر و نشاءها، و از میان گیاهان دارویی، گل محمدی و زعفران انتخاب و تحلیل شدند. در این مقاله، پس از ارائه آمار، مشکلات وضعیت موجود در هر زیر بخش تحلیل می‌شود و در نهایت مهم‌ترین چالش‌ها و فرصت‌های پیش روی این زیر بخش‌های باغبانی مورد بررسی قرار گرفته و راهکارهایی پیشنهاد می‌شود.

 Iran is one of the leading producing countries in the world in some of exported agricultural products such as tomatoes and saffron. In recent years, the production of horticultural crops, especially greenhouse products in the country has been increasing. Due to high exchange rate and income and also high-water use efficiency, the possibility of export and increasing demand, there is a possibility of their sustainable development and production of these crops in the future. On the other hand, today, attention to Vegetables due to the presence of compounds such as vitamins, minerals and antioxidants, to Flowers and Ornamental plants due to aesthetics and peace of mind of humans and herbal medicines due to low or lack of side effects, are increasing.

Using the latest statistics published by the Iranian Ministry of Agriculture Jihad and other sources, production of Vegetables, Flowers, ornamentals and Medicinal plants in the years from 2012 to 2018 were examined. From Vegetables, potatoes, onions, tomatoes and cucurbits, from Flowers and Ornamental plants, cut Flowers, pot plants, trees and shrubs, bedding plants and transplants, and from Medicinal plants, Damask rose and saffron were selected and analyzed. In this article, after presenting the statistics, the problems of the current situation in each subsector are analyzed and finally, the most important challenges and opportunities facing these subsectors of horticulture are examined and solutions are suggested.