زعفران (کروکوس ساتیوس L.) و پیامدهای سلامت: یک مرور فراتحلیل از متاآنالیزها و یک مطالعه نقشه‌برداری شواهد

زمینه اگرچه تعدادی بررسی نظام‌مند و متا‌تحلیل درباره زعفران (Crocus sativus L.) منتشر شده است، هیچ مطالعه‌ای به طور جامع شواهد بالینی حاصل از متا‌تحلیل‌ها را جمع‌بندی نکرده و کیفیت گزارش‌دهی یا روش‌شناسی این مرورها را ارزیابی نکرده است.

هدف مطالعه حاضر در قالب متا‌تحقیق طراحی شده است تا خلأهای موجود در دانش را پر کند، مطالعات آینده را راهنمایی کند و امکان تصمیم‌گیری بالینی بهتر در مورد زعفران را فراهم آورد.

روش‌ها پایگاه‌های داده PubMed، Cochrane Library، Embase و CNKI به صورت سیستماتیک از زمان آغاز تا ۳ آوریل ۲۰۲۱ جستجو شدند برای متا‌تحلیل‌های کارآزمایی‌های بالینی که اثربخشی و ایمنی زعفران را ارزیابی کرده‌اند.برای ارزیابی کیفیت گزارش‌دهی و روش‌شناسی فراتحلیل‌های شناسایی‌شده در جستجو، به ترتیب از PRISMA 2009 و AMSTAR-2 استفاده شد. مطالعه حاضر در PROSPERO با شماره ثبت CRD42020220274 ثبت شد.

نتایج: نوزده مرور نظام‌مند واجد شرایط با فراتحلیل که به زبان انگلیسی منتشر شده بودند، از میان ۲۳۵ رکورد شناسایی شدند. این فراتحلیل‌ها در ۱۲ مجله داوری‌شده بین سال‌های ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۱ منتشر شدند. نتایج ناهمگن نشان می‌دهد که زعفران به‌طور معنی‌داری قند خون ناشتا، محیط کمر، فشار خون دیاستولیک، غلظت کلسترول کل و کلسترول LDL را کاهش داده و علائم افسردگی، عملکرد شناختی و اختلالات جنسی را در مقایسه با گروه‌های کنترل (عمدتاً دارونماها) بهبود بخشیده است. عوارض جانبی رایج مصرف زعفران شامل تهوع، خشکی دهان، کاهش اشتها و سردرد بود، اما هیچ واکنش منفی جدی گزارش نشد.تحلیل اولیه و تحلیل حساسیت تأیید کردند که کیفیت گزارش‌دهی و کیفیت روش‌شناختی مرورهای گنجانده‌شده در مطالعه با یکدیگر همبستگی بالایی دارند (p < 0.001). کیفیت متاآنالیزهای زعفران نیازمند بهبود است و این کار می‌تواند با شامل کردن چکیده ساختاریافته، پروتکل و ثبت‌نام پیش‌بینی‌شده، توضیح طرح‌های مطالعاتی در هر مطالعه مورد بررسی، جستجوها، ارزیابی ریسک سوگیری، انتخاب متون و گزارش منابع مالی انجام شود.

نتیجه‌گیری شواهد موجود نشان می‌دهند که زعفران یک گیاه ایمن برای مصرف به‌عنوان دارو است و می‌تواند نتایج بالینی متنوعی را بهبود بخشد، اما کیفیت علمی مرورهای سیستماتیک منتشرشده نیازمند بهبود است. علاوه بر این، اثرات بالینی زعفران نیازمند تأیید از طریق کارآزمایی‌های تصادفی با کیفیت بالا در کشورهای مختلف با اندازه نمونه بزرگ است.

“Background
Although a number of systematic reviews and meta-analyses of saffron (Crocus sativus L.) have been published, no study has comprehensively summarized the clinical evidence from meta-analyses, or assessed the reporting or methodological quality of these reviews.

Purpose
The present meta-research study was designed to fill the gaps in knowledge to inform future studies and allow enhanced clinical decision-making on saffron.

Methods
The PubMed, Cochrane Library, Embase, and CNKI databases were systematically searched from inception to April 3 rd, 2021, for meta-analyses of clinical trials that assessed the efficacy and safety of saffron. PRISMA 2009 and AMSTAR-2 were employed to assess the reporting and methodological quality of meta-analyses identified in the search, respectively. The present study was registered on PROSPERO with registration number CRD42020220274.

Results
Nineteen eligible systematic reviews with meta-analyses published in English were identified from 235 records. These meta-analyses were published in 12 peer-reviewed journals from 2013 to 2021. The heterogeneous results indicated that saffron significantly reduced fasting blood glucose, waist circumference, diastolic blood pressure, concentrations of total cholesterol and low-density lipoprotein cholesterol, and improved symptoms of depression, cognitive function and sexual dysfunction compared with controls (mainly placebos). Common side effects of saffron consumption included nausea, dry mouth, poor appetite, and headache, but no serious adverse reactions were reported. Primary analysis and sensitivity analysis confirmed that the reporting and methodological quality of reviews included in the study were highly correlated (p < 0.001). The quality of meta-analyses of saffron requires improvement by including a structured abstract, a prospective protocol and registration, explanation of the study designs within each study that is reviewed, the searches, risk of bias assessment, literature selection, and reporting of funding sources.

Conclusion
The available evidence indicates that saffron is a safe plant for administration as a medicine and can improve diverse clinical outcomes, but the scientific quality of the published systematic reviews needs to be improved. Moreover, the clinical effects of saffron need to be confirmed through high-quality randomized trials in multiple countries with large sample sizes.”