رشد، عملکرد و کیفیت زعفران در واکنش به بافت های مختلف خاک و رژیم های دمایی

مطالعه حاضر با هدف بررسی تأثیر انواع خاک و رژیم های دمایی مختلف بر صفات کمی و کیفی زعفران و نیز جهت ارزیابی تناسب زراعی – اقلیمی مناطق منتخب بخش پونچ آزاد جامو و کشمیر برای مزرعه و در اتاق رشد انجام شد. کشت زعفران در مقیاس خاک از 07 منطقه جمع آوری و برای پر کردن گلدان پردازش گردید. در مجموع 63 گلدان پلاستیکی (21 گلدان برای هر سطح دما یعنی 19، 26 و 32 درجه سانتیگراد)، با خاکهای هر محل پر شده و به طور جداگانه در اتاقکهای رشد انکوبه شدند. گلدان ها در قالب طرح کاملا تصادفی (CRD) در سه تکرار چیده شدند. طبق نتایج حاصله، بیشترین تعداد گل (35/1 در بوته)، وزن تر گل (03/29 میلی گرم در بوته)، طول کلاله (21/1 سانتی متر)، وزن تر کلاله (97/8 میلی گرم در بوته) و عملکرد کلاله (60/8 میلی گرم در گلدان) برای سایت خایگلا (خاک بافت لومی) در دمای 26 درجه سانتیگراد و پس از آن تراخل (خاک بافت لومی شنی) و عباسپور سایت های (خاک بافت لومی) ثبت گردید. به طور متوسط ​​حداکثر 30/58 روز شروع گلدهی در خاک سایت علیسوجل (خاک بافت لوم رسی) با دوره گلدهی 06/17 روز طول کشید.

بیشترین تعداد بنه دختر (92/2 در بوته)، قطر بنه (61/9 میلی‌متر)، وزن بنه (76/15 گرم در بوته)، عملکرد بنه (28/47 گرم در گلدان)، پیروکروسین (32/11 درصد) و سافرانال (22/0 درصد) بازهم برای سایت خایگالا (در دمای 26 درجه سانتیگراد) به‌دست آمد. با این وجود، بیشترین میزان کروسین (33/14 درصد) در سایت علیسوجل (ارتفاع 1831 متر) مشاهده شد. تجزیه و تحلیل خوشه ای و کامپیوتری نشان داد که در سایت های خایگلا، ترخیل و عباسپور زعفران با کیفیت بهتر و زعفران مناسب برای استقرار زعفران تولید می شود. علاوه بر این، زعفران کشت شده در خاک‌های لومی و لومی شنی عملکرد بهتری در مقایسه با خاک‌های بافت رسی نشان داد.

The current study was conducted in growth chamber with the aims to examine the effect of different soil types and temperature regimes on quantitative and qualitative traits of saffron and to assess the agro –climatic suitability of selected sites of Poonch Division of Azad Jammu & Kashmir for field scale saffron cultivation. Soil from 07 sites was collected and processed for pot filling. A total of 63 plastic pots (21 for each temperature level i.e., 19, 26 and 32 oC), were filled with soils of each site and incubated separately in growth chambers.

The pots were arranged under completely randomized design (CRD) replicated thrice. Results indicated that maximum number of flowers (1.35 per plant), flower fresh weight (29.03 mg per plant), stigma length (1.21 cm), stigma fresh weight (8.97 mg per plant) and stigma yield (8.60 mg per pot) was recorded for Khaigala site (loam textured soil) at 26 oC followed by Trarkhel (sandy loam textured soil) and Abbaspur (loam textured soil) sites. On an average, maximum 58.30 days were taken to initiate flowering in soil of Alisojal site (clay loam textured soil) with flowering period of 17.06 days. The maximum number of daughter corms (2.92 per plant), corm diameter (9.61 mm), corm weight (15.76 g per plant), corm yield (47.28 g per pot), picrocrocin (11.32%) and safranal (0.22%) content was again recorded for Khaigala site (at 26 oC).

However, maximum crocin content (14.33%) was noted for Alisojal site (1831 m altitude). The Cluster and PC analyses revealed that Khaigala, Trarkhel and Abbaspur sites produced saffron of better quality and agro-climatically suitable for establishment of saffron. Further, the saffron grown on loam and sandy loam textured soils showed better performance compared to that of clay textured soils.