تحلیل اقتصادی اثرات افزایش سطح زیرکشت زعفران بر الگوی کشت، مصرف نهاده‌ها و سود ناخالص کشاورزان در دشت قزوین

با توجه به درآمد نسبتاً خوب، دوره کشت کوتاه و نیاز آبی محدود زعفران، کشاورزان دشت قزوین در سال‌های اخیر تمایل به کشت این محصول در اراضی حاصلخیز خود پیدا کرده‌اند. به همین منظور، در مطالعه حاضر اثرات افزایش سطح کشت زعفران بر الگوی کشت، سود ناخالص کشاورزان و مصرف نهاده‌ها مورد بررسی قرار گرفت. برای دستیابی به این هدف، از مدل برنامه‌ریزی ریاضی مثبت (PMP) و تابع تولید با انعطاف جایگزینی ثابت (CES) استفاده شد.

داده‌های مورد نیاز مربوط به سال‌های 2012-2013 بوده که از طریق تکمیل پرسشنامه توسط 127 نمونه کشاورز جمع‌آوری شد. نتایج نشان داد که با ورود زعفران به الگوی فعلی مزارع نمونه، الگوی کشت در محل تغییر کرده و سطح زیرکشت محصولاتی که هزینه بیشتری دارند و نیاز آبی بالاتری دارند مانند ذرت، چغندر قند و کلزا در مزارع کوچک (از -1/78 تا -13/9 درصد)، مزارع متوسط (از -4/92 تا -14/1 درصد) ومزارع بزرگ (از -۷/۰۵ تا -۱۶/۴ درصد) کاهش می‌یابد. در این زمینه، کشاورزان با مزارع بزرگ بیشترین تغییرات را در الگوی کشت کنونی تجربه می‌کنند.

Relatively good income, short period of cultivation and limited water requirement of saffron, farmers of Qazvin Plain made intend to cultivation of this product in their fertile lands in recent years. For this purpose, in present study the effects of increase acreage of saffron on cropping pattern, farmers’ gross profit and the consumption of inputs were investigated. To achieve this goal, from Positive Mathematical Programming (PMP) model and product function with Constant Elasticity of Substitution (CES) were used.

The required data are related to years 2012-2013 that by completing the questionnaires from 127 sample farmers were collected. The results showed that with the arrival of saffron to the current pattern of representative farms, cropping pattern changes in site reducing the acreage of products with more cost and higher water requirement such as corn, sugar beet and canola in small farms (from -1/78 to-13/9 percent), medium farms (from -4/92 to-14/1 percent) and large farms (from -7/05 to-16/4 percent). In this regard the farmers with large farms experiences the most changes in the current cropping pattern.