جداسازی و شناسایی قارچ‌های میکوریز آربوسکولار هم‌زیست زعفران و بررسی اثر آن‌ها بر عملکرد گل و جذب عناصر غذایی

به منظور بررسی تأثیر قارچ‌های میکوریزای زیستی در ریزوسفر زعفران بر عملکرد و جذب عناصر غذایی، تحقیقی به صورت طرح عاملی با پلاک‌های جداشدنی و بر اساس طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار در موسسه تحقیقات خاک و آب کرج، در طول سال‌های ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۰ انجام شد. تیمار شامل رژیم آبیاری به عنوان عامل اصلی در سه سطح (آبیاری کامل به عنوان کنترل، قطع آب در ابتدای فصل رشد (محدودیت ملایم آب)، و قطع آب در ابتدای و وسط فصل رشد (محدودیت شدید آب))، بستر کشت در سه سطح (عدم استفاده از کود آلی، ورمی کمپوست (۲۰ تن در هکتار)، و بیوچار (۱۰ تن در هکتار)) و قارچ میکوریزای زیستی در سه سطح (عدم استفاده، ایزوله a، و ایزوله b) به عنوان زیرعامل انجام شد. بر اساس یافته‌های مولکولی، هر دو ایزوله که از ریزوسفر زعفران جدا شدند، به گونه Rhizophagus irregularis تعلق دارند.نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که بیشترین میزان محصول تازه گل‌ها، یعنی فسفر و پتاسیم در برگ‌ها به مقدار ۷.۷۶ گرم در هر گلدان، ۱۰۳۲.۴.۴ و ۲۴۸۷۶.۸ میلی‌گرم بر کیلوگرم، به‌ترتیب، مربوط به تیمار آبیاری کامل × بیوچار × رقم B است. تیمار آبیاری کامل × ورمیکامپست × رقم B بیشترین درصد نیتروژن (۱.۷۵۷) در برگ‌ها را داشته است. بیشترین محصول تازه و خشک پایه مادگی (۰.۳۵۸ و ۰.۰۶۲ گرم در هر گلدان، به‌ترتیب) در تیمار آبیاری کامل × بیوچار مشاهده شده است. شناسایی قارچ‌های ریزسازگار بومی و تولید آن‌ها و همچنین استفاده از کودهای آلی می‌تواند نقش مهمی در تولید پایدار این گیاه ایفا کند.

In order to investigate the effect of Arbuscular mycorrhizal fungi in Saffron rhizosphere on yield and nutrient uptake, a study has been conducted as split plot factorial based on a completely randomized design with three replications in the institute of Soil and Water research in Karaj, during 2017-2020. The treatment is consisted of irrigation regime as the main factor in three levels (complete irrigation as control, water interruption at the beginning of the growing season (mild restriction water), and water interruption at the beginning and in the middle of the growing season (severe restriction water)), sowing media in three levels (no organic fertilizer, vermicompost (20 ton ha-1), and biochar (10 ton ha-1) and Arbuscular mycorrhizal fungal in three levels (no application, isolate a, and isolate b) as the subfactor. Based on the molecular findings, both isolates, isolated from saffron rhizosphere, belong to Rhizophagus irregularis. Results from this study show that the highest fresh yield of flowers, i.e. phosphorus and potassium in the leaves of 7.76 g per pot, 1032.4.4 and 24876.8 mg kg-1, respectively, belongs to the complete irrigation× biochar× strain b treatment. Complete irrigation× vermicompost× strain b treatment has had the highest percentage of nitrogen (1.757) in the leaves. The highest fresh and dried yield of stigma (0.358 and 0.062 gr per pot, respectively) has been observed in complete irrigation × biochar treatment. Identification of native mycorrhizal fungi and its production as well as the use of organic fertilizers can play an important role in sustainable production of this plant.