تنظیم ویژگی‌های مورفو-فیزیولوژیک و تجمع رونوشت توسط اسید آبسیزیک، مقاومت به خشکی را در زعفران (Crocus sativus L.) بهبود می‌بخشد

خشکی یک عامل غیرزیمی اصلی است که منجر به کاهش بهره‌وری می‌شود. مطالعه حاضر اثرات تنش خشکی طولانی‌مدت و بازیابی متعاقب آن را در زعفران (Crocus sativus L.) از طریق کاربرد برون‌ریخته اسید آبسیزیک (ABA) در شرایط مزرعه‌ای در محدوده دالادهار منطقه هیمالیا بررسی می‌کند. برای ارزیابی تأثیر تنش خشکی، پیازهای زعفران (هم بزرگ و هم متوسط) تحت سه تیمار قرار گرفتند: آبیاری، کمبود آب (قطع آبیاری) و کاربرد ABA (از طریق محلول‌پاشی برگی). نتایج نشان داد که صفات مورفولوژیکی و فیزیولوژیکی، از جمله وزن تر و وزن خشک (برگ، ریشه، پیاز مادری و پیاز دختری)، درصد جوانه‌زنی، زیست‌توده کل، تعداد گل، روزنه، محتوای نسبی آب، فعالیت فتوسنتزی و Fv/Fm تحت تأثیر منفی تنش خشکی قرار گرفتند. علاوه بر این، تجزیه و تحلیل بافت‌شناسی کاهش تجمع دانه‌های نشاسته را نشان داد، در حالی که سلول‌های متازایلم ریشه در شرایط کمبود آب بزرگ‌تر یافت شدند. همچنین، تجزیه و تحلیل RT-PCR فراوانی رونوشت بالاتر _DREB1_, _DREB2_ و _SnRK2_ را در شرایط خشکی در مقایسه با شاهد نشان داد، در حالی که سطوح بیان _MYB37_, _WRKY1_, _DHN1_ و _AREB1_ در شرایط مشابه بدون تغییر باقی ماند. با این وجود، اسید آبسیزیک برون‌ریخته تحمل به خشکی زعفران را بهبود بخشید. هنگامی که ABA تحت شرایط خشکی اعمال شد، کاهش پراکسیداسیون لیپید و افزایش پرولین، محتوای کلروفیل و فعالیت آنتی‌اکسیدانی مشاهده شد. به طور کلی، مطالعه ما تنظیم وابسته به ABA چندین فاکتور رونویسی کلیدی را تحت تنش خشکی نشان می‌دهد. این یافته‌ها بینش جدیدی در مورد مکانیسم‌های تحمل به خشکی در زعفران ارائه می‌دهد که برنامه‌های آینده اصلاح این محصول باارزش را تسهیل خواهد کرد.

Drought is a major abiotic factor leading to decreased productivity. The current study investigates the effects of prolonged drought stress and subsequent recovery in _Crocus sativus_ L. through the exogenous application of abscisic acid (ABA) under field conditions in the Dhauladhar range of the Himalayan region. To evaluate the influence of drought stress, saffron corms (both large and medium) were subjected to three treatments: irrigation, water deficit (withheld irrigation), and ABA application (via foliar spray). The results indicated that morphological and physiological traits, including fresh weight and dry weight (leaf, root, mother corm and daughter corm), sprouting percentage, total biomass, flower number, stomatal aperture, relative water content, photosynthetic activity and Fv/Fm were negatively affected by drought stress. Further, histological analysis revealed a reduction in starch granule accumulation, while root metaxylem cells were found to be enlarged under water deficit conditions. Additionally, RT-PCR analysis indicated higher transcript abundance of _DREB1_, _DREB2_ and _SnRK2_ under drought conditions compared to the control, while the expression levels of _MYB37_, _WRKY1_, _DHN1_ and _AREB1_ remained unchanged under similar conditions. Nevertheless, exogenous abscisic acid improved the drought tolerance of _C. sativus_. A decrease in lipid peroxidation and an increase in proline, chlorophyll content, and antioxidant activity were observed when ABA was applied under drought conditions. Overall, our study demonstrates ABA-mediated regulation of several key transcription factors under drought stress. These findings provide new insights into the mechanisms of drought tolerance in saffron, which will facilitate future breeding programmes for this highly valuable crop.