تاثیرات سینرژیستی اسید هیومیک و محلول‌پاشی ریزمغذی‌ها (آهن، روی، منگنز، مس) بر رشد و ترکیبات بیوشیمیایی زعفران (Crocus sativus L.)

زعفران که به دلیل اهمیت اقتصادی آن در بازار گیاهان دارویی مشهور است، به دلیل سیستم ریشه‌ای ضعیف، چالش‌های منحصر به فردی را ارائه می‌دهد که مدیریت تغذیه آن را حیاتی می‌سازد. یک آزمایش مزرعه‌ای از سال 2020 تا 2022 در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار برای ارزیابی اثرات سینرژیستی اسید هیومیک به همراه آب آبیاری و محلول‌پاشی برخی ریزمغذی‌ها بر ویژگی‌های مختلف رشد، عملکرد، کیفیت و فیزیکوشیمیایی زعفران انجام شد. تیمارهای آزمایشی شامل سه سطح اسید هیومیک (0، 3 و 6 کیلوگرم در هکتار) به عنوان کرت اصلی و محلول‌پاشی ریزمغذی‌ها (شاهد: آب، آهن، روی، مس و منگنز) (شرکت بیوزر) به عنوان کرت فرعی بودند. نتایج به طور قطعی نشان داد که هر دو عامل اسید هیومیک و ریزمغذی‌ها به طور معنی‌داری بر تعداد گل، وزن گل، وزن کلاله، پارامترهای برگ، جذب درشتمغذی‌ها و محتوای ترکیبات زیست‌فعال زعفران تاثیر گذاشتند. ترکیب بهینه 3 کیلوگرم اسید هیومیک در هکتار با محلول‌پاشی مس منجر به بهبودهای قابل توجهی در تعداد گل، وزن کلاله و طول برگ شد. علاوه بر این، مطالعه نشان داد که اسید هیومیک بر محتوای کلروفیل a و b تاثیر مثبت داشت، در حالی که محلول‌پاشی ریزمغذی‌ها، به ویژه مس و منگنز، نقش محوری در افزایش سطوح کلروفیل a و b ایفا کردند. همچنین مشخص شد که کاربرد اسید هیومیک بر تولید سافرانال تاثیر مثبت دارد، و محلول‌پاشی مس اثر به خصوص قابل توجهی بر محتوای سافرانال نشان داد. تاثیر ریزمغذی‌ها بر محتوای کروسین و پیکروکروسین پیچیده‌تر بود، و اثرات آن‌ها بسته به سطوح اسید هیومیک اعمال شده متفاوت بود. با این حال، بهبود قابل توجهی در تولید کروسین و پیکروکروسین زمانی مشاهده شد که محلول‌پاشی منگنز در ترکیب با تیمار 3 کیلوگرم اسید هیومیک در هکتار اعمال شد. از نظر جذب مواد مغذی، هر دو عامل اسید هیومیک و ریزمغذی‌ها به طور معنی‌داری غلظت‌های نیتروژن، فسفر و پتاسیم را در برگ‌های زعفران افزایش دادند. به طور کلی، یافته‌های این مطالعه پتانسیل اسید هیومیک و محلول‌پاشی ریزمغذی‌ها (به ویژه مس و منگنز) را برای بهبود قابل توجه عملکرد و کیفیت زعفران از طریق اثرات سینرژیستی آن‌ها بر فرآیندهای مختلف رشد و متابولیک تاکید می‌کند.

Saffron, renowned for its economic importance in the medicinal plant market, presents unique challenges due to its weak root system, rendering its nutritional management critical. A field experiment was conducted from 2020 to 2022 in a randomized complete block design with three replications to evaluate the synergistic effects of HA along with irrigation water and foliar application of some micronutrients on various growth, yield, quality and physicochemical attributes of saffron. Experimental treatments were included three levels of HA (0, 3, and 6 kg ha\(^{-1}\)) as main plot and foliar applications of micronutrients (control: water, Fe, Zn, Cu, and Mn) (Biozar Company) as subplot. The results unequivocally demonstrated that both HA and the micronutrients significantly impacted flower number, flower weight, stigma weight, leaf parameters, macronutrients uptake and the content of saffron bioactive compounds. The optimal combination of 3 kg HA ha\(^{-1}\) with foliar application of Cu resulted in substantial enhancements in flower number, stigma weight, and leaf length. Furthermore, the study revealed that HA positively influenced the chlorophyll \( \alpha \) and \( b \) contents, while the micronutrients foliar application, particularly Cu and Mn, played a pivotal role in increasing chlorophyll \( \alpha \) and \( b \) contents levels. Additionally, HA application was found to positively impact safranal production, with foliar application of Cu exhibiting a particularly pronounced effect on safranal content. The influence of micronutrients on crocin and picrorcrocin content was more nuanced, with their effects varying depending on the applied HA rates. However, A notable enhancement in crocin and picrorcrocin production was observed when foliar Mn was applied in combination with a 3 kg HA ha\(^{-1}\) treatment. In terms of nutrient uptake, both HA and micronutrients significantly elevated the concentrations of \( N, P, and K \) in saffron leaves. Overall, the findings of this study underscore the potential of HA and foliar application of micronutrients (especially Cu and Mn) to significantly improve saffron yield and quality through their synergistic effects on various growth and metabolic processes.