زعفران (مشهور به کساری، *Crocus sativus* L.)، عضوی از خانواده Iridaceae است که عمدتاً در ایران کشت می‌شود، اگرچه در هند و یونان نیز پرورش می‌یابد. این گیاه از کلاله‌های قرمز خشک شده گل تهیه می‌شود. ترپن‌ها، الکل‌های ترپنی و استرهای آن‌ها بخش عمده‌ای از بیش از 150 ماده فرار و معطر تولید شده توسط این گیاه را تشکیل می‌دهند. به ترتیب، پیکروکروسین و سافرانال مسئول طعم تلخ مشخصه و بوی علف خشک یا یدوفورم‌مانند زعفران هستند. فعالیت‌های فارماکولوژیک متعددی از جمله اثرات ضد فشار خون، ضد تشنج، ضد سرفه، ضد ژنوتوکسیک، سیتوتوکسیک، ضد اضطراب، مقوی جنسی، آنتی‌اکسیدان، ضد افسردگی، ضد درد، ضد التهابی و شل‌کننده عضلات صاف توسط *Crocus sativus* نشان داده شده است. علاوه بر این، ثابت شده است که این گیاه توانایی‌های شناختی از جمله حافظه و یادگیری و همچنین پرفیوژن چشمی را با افزایش جریان خون به شبکیه و مشیمیه بهبود می‌بخشد. استفاده تاریخی، پروفیل فیتوشیمیایی، ویژگی‌های فارماکودینامیک، مصارف دارویی، احتمالات تقلبی و جایگزین‌ها و داده‌های سمیت مرتبط با *Crocus sativus* L. همگی در این مرور جامع به طور گسترده بررسی شده‌اند. علاوه بر این، این مقاله آزمون‌های شیمیایی کیفی، فرمولاسیون‌های دارویی و ارزیابی تحلیلی مربوط به استانداردسازی و کنترل کیفیت آن را پوشش می‌دهد.

Known as saffron (syn. Kesari, *Crocus sativus* L., a member of the Iridaceae family, is mostly grown in Iran, though it is also grown in India and Greece. It is made from the dried red stigmas of the flower. Terpenes, terpene alcohols, and their esters make up the majority of the more than 150 volatile and aromatic substances that this plant produces. Picroroccin and safranal are responsible for the characteristic bitter taste and hay-like or iodoform-like scent of saffron, respectively. Anti-hypertensive, anti-convulsant, anti-tussive, anti-genotoxic, cytotoxic, anxiolytic, aphrodisiac, antioxidant, anti-depressant, anti-nociceptive, anti-inflammatory, and smooth muscle relaxant properties are only a few of the many pharmacological activity that *Crocus sativus* demonstrated. Additionally, it has been demonstrated to improve cognitive abilities including memory and learning as well as ocular perfusion by boosting blood flow to the retina and choroid. The historical use, phytochemical profile, pharmacodynamic characteristics, medicinal uses, possible adulterants and replacements, and toxicity data related to *Crocus sativus* L. are all extensively examined in this extensive review. In addition, it covers the qualitative chemical tests, pharmaceutical formulations, and analytical assessment that are relevant to its standardization and quality control.