گیاهان معطر و ادویه‌های آشپزی: کاربردها در سراسر جهان، فواید تغذیه‌ای و سلامتی

گیاهان و ادویه‌های آشپزی در سطح جهان به دلیل افزایش طعم و فواید سلامتی مورد توجه قرار گرفته‌اند. این بررسی، فواید ارتقاء سلامت این مواد آشپزی را با تمرکز بر ترکیبات زیست‌فعال مانند فنولیک‌ها، ترپنوئیدها و آلکالوئیدها که پتانسیل اثبات‌شده‌ای در ارتقاء سلامت متابولیک و پیشگیری از بیماری‌های مزمن، از جمله چاقی، دیابت، اختلالات قلبی عروقی و بیماری‌های تخریب‌کننده عصبی نشان می‌دهند، ترکیب می‌کند. ما نقش آنها را در فرآوری مواد غذایی و توسعه غذاهای کاربردی، با تأکید بر رویکردهای حرارتی و غیرحرارتی نوآورانه برای ادغام این مواد طبیعی در سیستم‌های غذایی مدرن، مورد بحث قرار می‌دهیم. از سیستم‌های تحویل و تکنیک‌های نگهداری گرفته تا گنجاندن آنها در ماتریس‌های غذایی، گیاهان و ادویه‌ها کاربردهای همه‌کاره‌ای را ارائه می‌دهند که ماندگاری را افزایش می‌دهند، ایمنی را بهبود می‌بخشند و ارزش غذایی را ارتقا می‌دهند. این بررسی با پیوند دانش سنتی با علم غذای معاصر، پتانسیل گیاهان و ادویه‌های آشپزی را در غذاهای کاربردی، تغذیه پیشگیرانه و تولید مواد غذایی پایدار برجسته می‌کند و بینش‌های ارزشمندی را برای محققان، متخصصان صنعت و مصرف‌کنندگانی که در تقاطع گاسترونومی، علم تغذیه و نوآوری مواد غذایی حرکت می‌کنند، فراهم می‌کند.

Culinary herbs and spices have been valued globally for both avor enhance-ment and health benets. This review synthesizes the health-promotingbenets of these culinary materials, focusing on bioactive compounds suchas phenolics, terpenoids, and alkaloids, which demonstrate validated po-tential in promoting metabolic health and preventing chronic diseases, including obesity, diabetes, cardiovascular disorders, and neurodegenerative conditions. We discuss their roles in food processing and functional food development, emphasizing innovative thermal and nonthermal approaches to integrate these natural ingredients into modern food systems. From de-livery systems and preservation techniques to their incorporation into food matrices, herbs and spices offer versatile applications that extend shelf life, improve safety, and enhance nutritional value. By bridging traditional knowl-edge with contemporary food science, this review highlights the potential of culinary herbs and spices in functional foods, preventive nutrition, and sus-tainable food production, providing valuable insights to researchers, industry professionals, and consumers navigating the intersection of gastronomy, nutrition science, and food innovation.