گیاهان دارویی سقط‌کننده: مروری بر گیاهان سمی در دوران بارداری

مقدمه: سقط جنین همچنان یکی از چالش‌های عمده در حوزه سلامت باروری زنان است. طب سنتی ایران از دیرباز گیاهان دارویی خاصی را که دارای اثرات سقط‌آور در دوران بارداری هستند، شناسایی کرده و راهکارهای طبیعی برای هر دو منظورِ القای سقط و پیشگیری از بارداری ارائه داده است. هدف این مطالعه، شناسایی و بررسی گیاهان سقط‌آور بر اساس متون کلاسیک پزشکی ایران است.
روش‌ها: این مطالعه به صورت مروری نظام‌مند بر متون طب سنتی انجام شد. گیاهان دارویی مرتبط با القای سقط جنین با استفاده از منابع معتبر طب سنتی، متون گیاه‌درمانی و پایگاه‌های اطلاعاتی آنلاین گردآوری و تحلیل شدند.
یافته‌ها: منابع طب سنتی ایران نشان می‌دهند که گیاهانی همچون *Cinnamomum verum* L.، *Petroselinum crispum* L.، *Sesamum indicum* L.، *Crocus sativus* L.، *Matricaria chamomilla* L.، *Ananas comosus* L.، *Zingiber officinale* Roscoe، *Mentha piperita* L.، *Foeniculum vulgare* Mill.، *Ferula assa-foetida* L.، *Drimys winteri* J.R. et G. Forster، *Berberis vulgaris* L.، *Angelica archangelica* L.، *Anethum graveolens* L.، *Apium graveolens* L.، *Viola odorata* L.، *Althaea officinalis* L.، *Thymus vulgaris* L.، *Aloe barbadensis* Mill.، *Lawsonia inermis* L.، *Equisetum arvense* L.، *Syzygium aromaticum* L.، *Citrullus colocynthis* L.، *Terminalia chebula* Retz.، *Saccharum officinarum* L. و *Glycine max* (L.) Merr. ممکن است دارای خواص سقط‌آوری باشند. برگ‌ها (۲۸٪) و دانه‌ها (۲۳٪) بیشترین بخش‌های گیاهی مورد استفاده با خاصیت سقط‌آوری را تشکیل می‌دهند. علاوه بر این، اکثر گیاهان دارویی سقط‌آور در تیره‌های گیاهی *Apiaceae* (چتریان) و *Lamiaceae* (نعنائیان) طبقه‌بندی شدند.
نتیجه‌گیری: برخی گیاهان دارویی دارای اثرات سقط‌آور هستند و مصرف ناآگاهانه آن‌ها در دوران بارداری می‌تواند بالقوه خطرناک باشد. آگاهی از این گیاهان و مطالعه دقیق خواص آن‌ها می‌تواند راهنمایی حیاتی برای حفظ سلامت مادر و جنین باشد و زمینه را برای پژوهش‌های علمی آتی پیرامون اثربخشی و مکانیسم‌های اثر آن‌ها فراهم آورد.

Introduction: Miscarriage remains a major challenge in women’s reproductive health. Traditional Iranian medicine has long recognized certain medicinal plants with toxic effects during pregnancy, offering natural approaches both to induce and to prevent conception. This study aims to identify and examine abortifacient plants as documented in classical Iranian medical sources.
Methods: This study was conducted as a systematic review of traditional medical literature. Medicinal plants associated with the induction of miscarriage were collected and analyzed using authoritative references from traditional medicine, herbal texts, and online databases.
Results: Traditional Iranian sources indicate that plants such as Cinnamomum verum L., Petroselinum crispum L., Sesamum indicum L., Crocus sativus L., Matricaria chamomilla L., Ananas comosus L., Zingiber officinale Roscoe, Mentha piperita L., Foeniculum vulgare Mill., Ferula assa-foetida L., Drimys winteri J.R. et G. Forster, Berberis vulgaris L., Angelica archangelica L., Anethum graveolens L., Apium graveolens L., Viola odorata L., Althaea officinalis L., Thymus vulgaris L., Aloe barbadensis Mill., Lawsonia inermis L., Equisetum arvense L., Syzygium aromaticum L., Citrullus colocynthis L., Terminalia chebula Retz., Saccharum officinarum L., Glycine max (L.) Merr. may possess abortifacient properties. Leaves (28%) and seeds (23%) represented the most frequently utilized plant parts exhibiting abortifacient activity. Moreover, the majority of abortifacient medicinal plants were classified within the Apiaceae and Lamiaceae families.
Conclusion: Certain medicinal plants exhibit abortifacient effects, making their inadvertent use during pregnancy potentially hazardous. Awareness of these plants and careful study of their properties can serve as a crucial guide for safeguarding maternal and fetal health and can lay the groundwork for future scientific investigations into their efficacy and mechanisms of action.