ویژگی‌های ضد میکروبی عصاره زعفران وحشی (Crocus sativus var. haussknechtii Boiss. and Reut. ex Maw.)

زعفران یکی از مهم‌ترین گیاهان اقتصادی دنیا است که کاربرد دارویی فراوانی نیز دارد. سرده زعفران (Crocus L.) با حدود ۹۰ گونه از تیره زنبق‌سانان (Iridaceae) در نیمکره شمالی، به ویژه غرب آسیا و ایران پراکندگی دارد. تحقیق حاضر به منظور بررسی فعالیت ضد میکروبی عصاره قسمت‌های مختلف واریته‌ای از زعفران مزروعی (C. sativus var. haussknechtii) از قبیل پوشش‌پنه، پُنه، گل‌پوش و کلاله بر روی برخی میکروارگانیسم‌های بیماری‌زا (Bacillus cereus, Enterococcus faecalis, Escherichia coli, Pseudomonas fluorescens, Salmonella typhimurium, Staphylococcus aureus) باشد. نمونه‌های گیاهی مورد نظر از چهار رویشگاه مختلف استان کرمانشاه جمع‌آوری و در هرباریوم دانشگاه رازی کرمانشاه شناسایی گردید. پس از آماده‌سازی مواد خام گیاهی، عصاره الکلی ۴ قسمت مختلف این گیاهان (گل‌پوش، کلاله، غده و پوشش غده) به روش خیسانن (ماسراسیون) استخراج شد. آزمایش‌های میکروبی با استفاده از روش حداقل غلظت مهارکنندگی (MIC) به شیوه‌ی میکرو برای دانوشتن تعیین گردید. نتایج حاصل به کمک آزمون‌های آماری نشان داد که بین افزایش غلظت عصاره‌های الکلی گل‌پوش این گیاه و قطر هاله عدم رشد ارتباط معناداری (۰/۰۰۱>p) وجود دارد. بدین ترتیب که عصاره متانولی گل‌پوش نسبت به باکتری انترکوک (۰/۱۲۸) میکروگرم در میلی‌لیتر و در سالمونال و استاف اورئوس (۰/۵۱۲) میکروگرم در میلی‌لیتر، اثر بازدارندگی دارد. بر اساس یافته‌های این تحقیق عصاره الکلی قسمت‌های مختلف واریته‌ای زعفران مورد مطالعه غیر از گل‌پوش (که خاصیت نسبتا خوبی از خود نشان داد)، خاصیت ضدمیکروبی از خود نشان ندادند. به این ترتیب گل پوش این نوع زعفران وحشی می‌تواند کاندیدای مناسبی برای بررسی‌های آزمایشگاهی باشد و جداسازی ترکیبات فعال موجود در آن برای دستیابی به داروهای ضد میکروبی، پیشنهاد می‌شود.

Saffron is one of the most important economic plants in the world that also has many pharmaceutical applications. Genus Crocus SPP. L. (Saffron) with about 90 species of the Iridaceae family in the northern hemisphere, are scattered especially in West Asia and Iran. The aim of the present study is to investigate the antimicrobial activity of extracts of various parts such as cover of corm, corm, perianth and stigma of a variety of saffron (C. sativus var. haussknechtii) on some pathogenic microorganisms (Bacillus cereus, Enterococcus faecalis, Escherichia coli , Pseudomonas fluorescens, Salmonella typhimurium, Staphylococcus aureus) extrusion. Plant specimens were collected from four different habitats of the Kermanshah province and then they were identified in the herbarium of the Razi University. After preparing raw plant, extracts from four different parts of the plants (cover of corm, corm, perianth, and stigma) were extracted by soaking (maceration). Microbial tests using minimum inhibitory concentration (MIC) of the broth micro-dilution method were determined. The results of analysis by statistical tests showed a significant correlation (0.001 <p) between the increase in the concentration of alcoholic extracts of the perianth saffron and diameter of the inhibition zone. Thus, Perianth methanol extract in Enterococcus (0.128) g ml, Salmonella and Staphylococcus (0.512) g ml has inhibitory effects against bacteria. Based on the findings of this study, the non-alcoholic extracts of different parts of a flower in this plant do not show any antimicrobial properties. Thus, perianth of these wild saffron flowers may be a good candidate for laboratory tests and the isolation of active ingredients to achieve antimicrobial drugs is highly recommended.