شناسایی ساختاری یک آلفا-دی-گلوکان محلول در آب حاصل از ریشه‌های گیاه *Crepis lignea* و اثر آن در کاهش کولیت اولسراتیو ناشی از DSS در مگس سرکه (*Drosophila melanogaster*)

کولیت اولسراتیو (UC) با التهاب مکرر دستگاه گوارش مشخص می‌شود و داروهای درمانی موجود برای آن محدود هستند. پلی‌ساکاریدهای مشتق‌شده از گیاهان، پتانسیل بالایی برای پیشگیری از UC دارند. یک آلفا-دی-گلوکان محلول در آب (به نام CLP80–1) با وزن مولکولی ۸٫۱۷ × ۱۰⁵ دالتون از ریشه گیاه دارویی سنتی چینی *Crepis lignea* جداسازی و شناسایی شد. تحلیل‌های ساختاری نشان داد که واحدهای تکرارشونده آن شامل باقی‌مانده‌های →6)-α-D-Glcp-(1 → و →3,6)-α-D-Glcp-(1 → به عنوان زنجیره اصلی (ستون فقرات) و واحدهای α-D-Glcp-(1 → به عنوان زنجیره‌های جانبی متصل به کربن شماره ۳ (C-3) است. اثرات محافظتی CLP80–1 بر کولیت اولسراتیو (UC) ناشی از دکستران سولفات سدیم (DSS) در مگس سرکه (*Drosophila melanogaster*) بررسی شد. نتایج ما نشان داد که تیمار با CLP80–1 (با غلظت ۱٪) به‌طور قابل‌توجهی نرخ بقا را بهبود بخشید، آتروفی (تحلیل) روده را کاهش داد، نفوذپذیری روده را کم کرد، عملکرد سد روده‌ای را تقویت نمود، تکثیر بیش‌ازحد سلول‌های بنیادی روده (ISCs) و انتروبلاست‌ها (EBs) را سرکوب کرد و مانع مرگ سلول‌های اپیتلیال روده (IECs) شد. تحلیل‌های متابولومیک و ترانسکریپتومیک آشکار ساخت که CLP80–1 عمدتاً بر متابولیسم اسیدهای آمینه، چرخه TCA، فسفوریلاسیون اکسیداتیو و مسیر سیگنال‌دهی JAK/STAT تأثیر می‌گذارد. علاوه بر این، CLP80–1 سطح گونه‌های فعال اکسیژن (ROS) را کاهش داد، بیان عوامل پیش‌التهابی را سرکوب کرد و فعالیت مسیر سیگنال‌دهی JAK-STAT را پایین آورد؛ بدین ترتیب، استرس اکسیداتیو و پاسخ‌های التهابی را تعدیل نمود. این یافته‌ها حاکی از آن است که CLP80–1 در کاهش التهاب روده مؤثر است و می‌تواند به عنوان یک گزینه درمانی امیدوارکننده برای مقابله با بیماری‌های التهابی روده مطرح شود.

Ulcerative colitis (UC) is characterized by recurrent inflammation of the gastrointestinal tract, and currently available treatment drugs are limited. Plant-derived polysaccharides hold promise for UC prevention. A water-soluble α-D-glucan (CLP80–1) with a molecular weight of 8.17 × 105 Da was isolated and characterized from the roots of traditional Chinese medicinal plant Crepis lignea. Structural analysis revealed that its repeating units comprise →6)-α-D-Glcp-(1 → and →3,6)-α-D-Glcp-(1 → residues as the backbone, with α-D-Glcp-(1 → as side chains substituted at C-3. The protective effects of CLP80–1 on dextran sulfate sodium (DSS)-induced ulcerative colitis (UC) in Drosophila melanogaster were investigated. Our results demonstrated that treatment with 1% CLP80–1 significantly improved survival rates, attenuated gut atrophy, reduced intestinal permeability, enhanced intestinal barrier function, suppressed excessive proliferation of intestinal stem cells (ISCs) and enteroblasts (EBs), and inhibited the death of intestinal epithelial cells (IECs). Metabolomic and transcriptomic analyses revealed that CLP80–1 mainly affected amino acid metabolism, TCA cycle, oxidative phosphorylation and JAK/STAT signaling pathway. Furthermore, CLP80–1 reduced reactive oxygen species (ROS) levels, suppressed the expression of pro-inflammatory factors, and downregulated the JAK-STAT signaling pathway, thereby mitigating oxidative stress and inflammatory responses. These findings suggest that CLP80–1 is effective in alleviating intestinal inflammation and may serve as a promising therapeutic candidate for addressing gut inflammatory conditions.