درمان‌های گیاهی برای سندرم تخمدان پلی‌کیستیک: مروری مختصر از منظر طب سنتی ایران

مقدمه: سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS) یکی از شایع‌ترین اختلالات غدد درون‌ریز در زنان سنین باروری است که با علائمی همچون قاعدگی نامنظم، ناباروری، هیرسوتیسم (پرمویی) و مقاومت به انسولین شناخته می‌شود. در سال‌های اخیر، به دلیل عوارض جانبی کمتر و مزایای درمانی چندجانبه‌ی داروهای گیاهی و ترکیبات طبیعی در مقایسه با داروهای شیمیایی رایج، توجه به آن‌ها افزایش یافته است. هدف این مطالعه مروری، بررسی داروهای گیاهی مورد استفاده در طب سنتی ایران برای مدیریت، کنترل و درمان PCOS است. روش‌ها: این مطالعه به صورت یک مرور نظام‌مند و در دو مرحله انجام شد تا داروهای گیاهی مؤثر برای PCOS از دیدگاه طب سنتی ایران شناسایی شوند. منابع معتبر طب سنتی، شامل کتب مرجع، رساله‌ها و متون تاریخی، مورد بررسی قرار گرفتند و اطلاعاتی نظیر نام علمی هر گیاه، بخش‌های مورد استفاده و روش‌های مصرف استخراج گردید. داده‌ها توسط دو پژوهشگر به طور مستقل ارزیابی شدند تا از صحت و اعتبار منابع سنتی و علمی اطمینان حاصل شود. نتایج: داروهای گیاهی به کار رفته در طب سنتی ایران برای درمان PCOS عبارتند از: دارچین، رازیانه، نعناع، ​​چای سبز، گزنه، زنجبیل، بومادران، مریم‌گلی، پونه، ریحان، برگ تمشک، پنج‌انگشت (Vitex)، سانتوری (Centaurium)، انیسون رومی، زرشک، شنبلیله، شیرین‌بیان، آلوئه‌ورا، زردچوبه، سویا، نخل اره‌ای (Saw Palmetto)، سیاه‌دانه، انگور، گیلاس، سیب، هویج، مرزه، مرزنجوش، شبدر قرمز، آویشن، گل‌گاوزبان، بابونه، قاصدک، مارچوبه، کرنبری، خار مریم، زعفران، گل سرخ، زعتر، کرفس کوهی، انار، گشنیز و خرفه. نتیجه‌گیری: این مرور نظام‌مند نشان می‌دهد که طب سنتی ایران طیف وسیعی از داروهای گیاهی را برای مدیریت علائم PCOS به کار می‌گیرد. این گیاهان اثرات متعددی بر تعادل هورمونی، تنظیم قاعدگی و مقاومت به انسولین اعمال می‌کنند و پتانسیل قابل‌توجهی در کاهش عوارض مرتبط با PCOS دارند. یافته‌ها از کاربرد داروهای گیاهی به عنوان درمان‌های مکمل یا کمکی در مدیریت این سندرم حمایت می‌کنند.

Introduction: Polycystic ovary syndrome (PCOS) is one of the most common endocrine disorders among women of reproductive age, characterized by symptoms such as irregular menstruation, infertility, hirsutism, and insulin resistance. In recent years, there has been a growing interest in the use of herbal medicines and natural compounds due to their lower side effects and multifaceted therapeutic benefits compared to conventional pharmaceuticals. This review aims to examine the herbal remedies traditionally used in Iranian medicine for the management, control, and treatment of PCOS. Methods: This study was conducted as a systematic review in two phases to identify effective herbal medicines for PCOS from the perspective of traditional Iranian medicine. Authoritative traditional sources, including reference books, treatises, and historical texts, were reviewed, and information such as the scientific name of each plant, the parts used, and methods of administration were extracted. Data were independently evaluated by two researchers to ensure the accuracy and validity of both traditional and scientific sources. Results: The herbal remedies employed in traditional Iranian medicine for the treatment of PCOS include cinnamon, fennel, mint, green tea, nettle, ginger, yarrow, sage, pennyroyal, basil, raspberry leaves, vitex (chaste tree), centaury, Roman anise, barberry, fenugreek, licorice, aloe vera, turmeric, soy, saw palmetto, black seed, grape, cherry, apple, carrot, savory, marjoram, red clover, thyme, borage, chamomile, dandelion, asparagus, cranberry, milk thistle, saffron, rose, za’atar, wild celery, pomegranate, savory, coriander, and purslane. Conclusion: This systematic review highlights that traditional Iranian medicine utilizes a broad spectrum of herbal remedies to manage the symptoms of PCOS. These plants exert multiple effects on hormonal balance, menstrual regulation, and insulin resistance, suggesting significant potential in alleviating the complications associated with PCOS. The findings support the use of herbal medicines as complementary or adjunctive therapies in the management of this syndrome.