بررسی نقش تعاونی های کشاورزی در پذیرش و گسترش کشت زعفران در روستاهای بخش شرقی شهرستان رابر

از آنجایی که تعاونی ها در جهت کمک به کشاورزان به منظور بهبود وضعیت تولیدی، درآمدی و رفاه آنان به وجود آمده اند، در این مطالعه به نقش عضویت کشاورزان در تعاونی ها در پذیرش و گسترش کشت زعفران توجه شده است. آمار و اطلاعات لازم توسط پرسشنامه که روایی و پایایی آن بررسی شده است، از ۱۹۰ کشاورز فعال در روستاهای واقع در بخش شرقی شهرستان رابر در سال ۱۳۹۸ جمع آوری شده است. در قالب الگوی لاجیت به تعیین رابطه بین این متغیرها و متغیر کیفی پذیرش کشت زعفران پرداخته شد. نتایج حاصل از برآورد مدل لاجیت نشان داد که متغیرهای سازگاری با شرایط اقلیمی منطقه، نوع مالکیت زمین و نیاز کمتر به عوامل تولید به ترتیب بیشترین اثر نهایی مثبت و عضویت در تعاونی کشاورزی کمترین اثر نهایی مثبت و تعداد قطعات زمین و سن کشاورز اثر نهایی منفی بر پذیرش کشت زعفران در منطقه داشته است. با توجه به نقش مثبت اما کوچک تعاونی ها در پذیرش کشت زعفران و کمک به بهبود وضعیت کشاورزان پیشنهاد می شود تعاونی ها صرفا وظیفه ارائه خدمات نداشته باشند، بلکه در راستای فلسفه تشکیل تعاونی ها و وظایف تعریف شده در اساسنامه مربوطه گام بردارند تا ضمن تشویق کشاورزان به پیوستن به تعاونی ها سبب شوند کشاورزان ریسک پذیرش کشت جدید را با اعتماد بیشتری بپذیرند.

Since cooperatives were established to help farmers improve their production, income, and welfare, this study focuses on the role of farmers’ membership in cooperatives in the adoption and expansion of saffron cultivation. The necessary statistics and information were collected through a questionnaire, the validity and reliability of which were examined, from 190 active farmers in villages located in the eastern part of Rabor County in 2019. Using the logistic model, the relationship between these variables and the qualitative variable of saffron cultivation adoption was determined. The results of the logistic model estimation showed that the variables of compatibility with the region’s climatic conditions, type of land ownership, and lower need for production factors had the highest positive marginal effects, respectively; membership in agricultural cooperatives had the smallest positive marginal effect; and the number of land plots and the farmer’s age had negative marginal effects on the adoption of saffron cultivation in the region. Considering the positive but small role of cooperatives in the adoption of saffron cultivation and in helping improve farmers’ conditions, it is suggested that cooperatives should not be limited solely to providing services. Rather, they should take steps in line with the philosophy of forming cooperatives and the responsibilities defined in the relevant statutes, so that while encouraging farmers to join cooperatives, they also enable farmers to take on the risk of new cultivation with greater confidence.