مکانیسم‌های تنظیمی چندهدفه و ارزیابی بالینی فرآورده‌های طبیعی برای بی‌خوابی: یک مطالعه مروری

پیشینه: بی‌خوابی، یک اختلال شایع خواب، بر کیفیت زندگی بیماران تأثیر منفی می‌گذارد و بار قابل توجهی را بر سلامت جسمی و روانی آنها تحمیل می‌کند. در حالی که درمان‌های مرسوم بی‌خوابی همچنان به طور گسترده مورد استفاده قرار می‌گیرند، محدودیت‌های ایمنی مداومی از جمله خطرات وابستگی و اختلال شناختی را نشان می‌دهند. محصولات طبیعی به دلیل مشخصات ایمنی مطلوب و اثربخشی درمانی نشان داده شده، توجه علمی فزاینده‌ای را به خود جلب کرده‌اند. این بررسی جامع، پیشرفت‌های معاصر در درک عملکرد مکانیسمی محصولات طبیعی در برابر بی‌خوابی و شواهد بالینی پشتیبان آنها را با هدف ترکیب مکانیسم‌های دارویی، اثربخشی بالینی و ارزیابی‌های ایمنی آنها، به طور انتقادی بررسی می‌کند. روش‌ها: این بررسی سیستماتیک، متون مرتبط را از طریق جستجوهای جامع در چهار پایگاه داده اصلی زیست‌پزشکی (ScienceDirect، PubMed، Ovid MEDLINE و Web of Science) بازیابی کرد که شامل مقالات داوری‌شده منتشر شده بین ژانویه 2020 و آگوست 2025 بود. استراتژی بازیابی بر شناسایی مقالات تحقیقاتی اصلی در مورد درمان بی‌خوابی با استفاده از محصولات طبیعی خالص و فرمولاسیون‌های ترکیبی طب سنتی چینی تمرکز دارد. نتایج: محصولات طبیعی از طریق مکانیسم‌های چند هدفی، از جمله: تعدیل انتقال عصبی GABAergic، تنظیم مسیرهای سیگنالینگ orexinergic، تضعیف پاسخ‌های التهابی و استرس اکسیداتیو، بازسازی ترکیب میکروبیوتای روده و عادی‌سازی تنظیم‌کننده‌های اصلی شبانه‌روزی (به‌ویژه کمپلکس‌های CLOCK/BMAL1)، اثربخشی درمانی قابل توجهی را در برابر بی‌خوابی نشان می‌دهند. از نظر انتقادی، شواهد بالینی، نتایج درمان این محصولات طبیعی را با پروفایل‌های ایمنی مطلوب در مدیریت بی‌خوابی تأیید می‌کند. نتیجه‌گیری: این بررسی، پیشرفت‌های معاصر در درمان‌های گیاهی برای مدیریت بی‌خوابی را به طور انتقادی ارزیابی می‌کند و شواهد را برای آگاهی‌بخشی به ترجمه بالینی مبتنی بر شواهد و تسهیل توسعه استراتژی‌های دارویی جدید ترکیب می‌کند.

Background: Insomnia, a prevalent sleep disorder, adversely impacts patients’ quality of life and imposes significant burdens on both physical and mental health. While conventional insomnia therapies remain widely utilized, they exhibit persistent safety limitations, including risks of dependence and cognitive impairment. Natural products have garnered increasing scientific interest owing to their favorable safety profiles and demonstrated therapeutic efficacy. This comprehensive review critically examines contemporary advances in understanding the mechanistic actions of natural products against insomnia and their supporting clinical evidence, with the objective of synthesizing their pharmacological mechanisms, clinical effectiveness, and safety evaluations. Methods: This systematic review retrieved relevant literature through comprehensive searches of four core biomedical databases (ScienceDirect, PubMed, Ovid MEDLINE, and Web of Science), encompassing peer-reviewed articles published between January 2020 and August 2025. The retrieval strategy focuses on identifying original research papers concerning the treatment of insomnia using purified natural products and traditional Chinese medicine compound formulations. Results: Natural products demonstrate significant therapeutic efficacy against insomnia through multi-target mechanisms, including: modulation of GABAergic neurotransmission, regulation of orexinergic signaling pathways, attenuation of inflammatory responses and oxidative stress, restructuring gut microbiota composition, and normalization of core circadian regulators (notably CLOCK/BMAL1 complexes). Critically, clinical evidence confirms these natural products treatment outcomes with favorable safety profiles in insomnia management. Conclusion: This review critically evaluates contemporary advances in botanical therapeutics for insomnia management, synthesizing evidence to inform evidence-based clinical translation and facilitate the development of novel pharmacotherapeutic strategies.