زعفران شمال آفریقا: توصیف شیمیایی، خواص فارماکولوژیک و ارزیابی سمیت با روش‌های در سیلیکو و در ویترو

زعفران (Crocus sativus) از خانواده Iridaceae به دلیل رنگ، عطر و طعم خود به عنوان یک عامل طعم‌دهنده طبیعی ارزشمند شناخته می‌شود. این مطالعه پتانسیل زیست‌فعال عصاره‌های گلبرگ و کلاله زعفران را با تمرکز بر فعالیت‌های آنتی‌اکسیدانی، ضدکولین استراز و ضدلیپاز، همراه با ویژگی‌های فارماکوکینتیک و ارزیابی ایمنی بررسی می‌کند. تجزیه و تحلیل GC-MS 50 ترکیب در گلبرگ‌ها و 28 ترکیب در کلاله‌ها را شناسایی کرد. ترکیبات اصلی گلبرگ شامل 1,8-دی هیدروکسی-3-متیل بنزو[b] فنانتریدین-5,7-12-تریون (21.89%) و 1,2,3-تری فنیل-4,5,6,7-تتراهیدروایندول (13.65%) بود، در حالی که کلاله‌ها عمدتاً توسط 2-پروپانول، 1,1′-اکسی بیس- (77.47%) و 8,11-دیمتیل-9,10-دی فنیل دی سیکلو[5.4.0] دودکا-2,5,7(1),8,10-پنتائن (19.69%) غالب بودند. ارزیابی‌های آنتی‌اکسیدانی نشان داد که عصاره متانولی گلبرگ قوی‌ترین فعالیت مهار رادیکال ABTS را نشان داد (IC50: 20.31±2.39 میکروگرم بر میلی‌لیتر) در حالی که عصاره کلاله در آزمون فنانترولین بهترین عملکرد را داشت (A0.5: 27.06±1.44 میکروگرم بر میلی‌لیتر). مطالعات مهار آنزیمی نشان داد که تنها عصاره متانولی کلاله به طور قابل توجهی استیل کولین استراز و بوتیریل کولین استراز را مهار می‌کند، با مقادیر IC50 به ترتیب 131.82±3.03 و 19.76±1.20 میکروگرم بر میلی‌لیتر. علاوه بر این، عصاره متانولی کلاله فعالیت ضدلیپاز امیدوارکننده‌ای را نشان داد. پیش‌بینی‌های ADMET ایمنی این عصاره‌ها را تأیید کرد، که عدم موتاژنیسیته و مقادیر بالای LD50 را نشان می‌دهد و نشان دهنده پتانسیل آن‌ها برای کاربردهای درمانی است. این یافته‌ها نشان می‌دهد که ترکیبات زیست‌فعال زعفران می‌توانند در حفظ مواد غذایی و توسعه درمان‌های جدید برای بیماری‌های نورودژنراتیو و چاقی مورد استفاده قرار گیرند. مطالعات بیشتر درون تنی برای اعتبارسنجی این یافته‌ها و کاوش در کاربردهای بالینی توصیه می‌شود.

Crocus sativus (saffron), a member of the Iridaceae family, is widely recognized for its color, aroma, and taste, making it a valuable natural flavoring agent. This study investigates the bioactive potential of saffron petal and stigma extracts, focusing on their antioxidant, anticholinesterase, and antilipase activities, along with pharmacokinetic properties and safety assessments. GC-MS analysis identified 50 compounds in petals and 28 in stigmas. Major petal constituents included 1,8-Dihydroxy-3-methylbenzo[b] phenanthridine-5,7–12-trione (21.89%) and 1,2,3-Triphenyl-4,5,6,7-tetrahydroindole (13.65%), while stigmas were dominated by 2-Propanol, 1,1′-oxybis- (77.47%) and 8,11-Dimethyl-9,10 diphenyldicyclo[5.4.0]dodeca-2,5,7(1),8,10-pentanene (19.69%). Antioxidant evaluations revealed that the methanolic petal extract exhibited the strongest ABTS radical scavenging activity (IC50: 20.31±2.39 μg/mL) whereas the stigma extract performed best in the phenanthroline assay (A0.5: 27.06±1.44 μg/mL). Enzymatic inhibition studies indicated that only methanolic stigma extract significantly inhibited acetylcholinesterase and butyrylcholinesterase, with IC50 values of 131.82±3.03 μg/mL and 19.76±1.20 μg/mL, respectively. Additionally, the methanolic stigma extract demonstrated promising antilipase activity. ADMET predictions confirmed the safety of these extracts, revealing no mutagenicity and high LD50 values, indicating their potential for therapeutic applications. These findings suggest that saffron bioactive compounds could be utilized in food preservation and the development of novel treatments for neurodegenerative diseases and obesity. Further in vivo studies are recommended to validate these findings and explore clinical applications.