گردشگری کشاورزی و عوامل و موانع توسعه آن در مناطق روستایی: مورد مطالعه مزارع زعفران شهرستان تیران و کرون

مزارع کشاورزی و محصولات آنها، علاوه بر ارزش اقتصادی می‌توانند نقش مهمی در گردشگری به‌ویژه در مناطق روستایی داشته باشند. این پژوهش با رویکرد توصیفی-پیمایشی به امکان‌سنجی توسعه گردشگری کشاورزی در مزارع زعفران روستاهای شهرستان تیران و کرون در غرب اصفهان و شناسایی و تشریح عوامل پیشران و موانع بازدارنده آن می‌پردازد. بهره‌برداران کشاورزی زعفران‌کار روستاهای منطقه، جامعه آماری مورد مطالعه بودند که 151 نفر از آنان به‌عنوان نمونه در فرایند پژوهش مشارکت داشتند.

تجربه عینی و عملی گردشگری در مزارع زعفران، متغیر وابسته، و ذهنی‌های فردی، ویژگی‌های اقتصادی محصول و عوامل و موانع ساختاری و سازمانی، متغیرهای مستقل مطالعه بودند که پس از عملیاتی‌سازی و گردآوری داده‌های پیمایشی، هرکدام با پردازش‌ها و شاخص‌سازی مناسب مورد سنجش قرار گرفته و تحلیل شدند. بر اساس نتایج، تجربه عینی و عملی اندکی که در زمینه گردشگری مزارع زعفران منطقه وجود دارد، با تأثیرگذاری مثبت عواملی چون زیرساخت‌های عمومی گردشگری، تبلیغات و معرفی محصول، مطالبه‌گری از مسئولین محلی، ویژگی‌های اقتصادی محصول، سابقه کشت آن و سطح تحصیلات بهره‌برداران همراه بوده است.

تحلیل‌های بیشتر نشان داد، پتانسیل بالقوه ناحیه روستایی کرون علیا در رابطه با گردشگری مزارع زعفران، با پشتیبانی‌های سازمانی و فراهم شدن زیرساخت‌های تخصصی مزرعه‌ای به‌عنوان مهم‌ترین پیش‌شرط‌های گردشگری مزرعه، و تقویت نگرش و ذهنیت بهره‌برداران برای پیگیری و تحقق آن، خواهد توانست نظام زراعی کشت زعفران منطقه را به سمت الگوهای کارآفرینانه غیرزراعی با محوریت گردشگری و تجاری‌تر شدن و بهره‌وری بیشتر این نظام سوق دهد. با توجه به ویژگی‌های خاص زعفران در مراحل برداشت و زنجیره عملیات پس از آن، زنان و حتی اعضای غیر شاغل در کشاورزی خانوارهای روستایی، می‌توانند نقش پررنگ و معناداری در این زمینه داشته باشند.

Agricultural farms and their products, in addition to their economic value, can play an important role in tourism, especially in rural areas. This study, using a descriptive-survey approach, examines the feasibility of developing agricultural tourism in saffron farms in the villages of Tiran and Karun counties in western Isfahan and identifies and describes its driving factors and obstacles. Saffron farmers in the villages of the region were the statistical population of the study, 151 of whom participated in the research process as a sample.

Objective and practical experience of tourism in saffron farms was the dependent variable, and individual mentalities, economic characteristics of the product, and structural and organizational factors and obstacles were the independent variables of the study, each of which was measured and analyzed with appropriate processing and indexing after operationalization and collection of survey data. Based on the results, the limited objective and practical experience in the field of saffron farm tourism in the region has been positively influenced by factors such as public tourism infrastructure, product advertising and introduction, demands from local authorities, economic characteristics of the product, its cultivation history, and the level of education of the farmers.

Further analysis showed that the potential of the rural area of Karun Olia in relation to saffron farm tourism, with organizational support and the provision of specialized farm infrastructure as the most important prerequisites for farm tourism, and strengthening the attitude and mentality of the farmers to pursue and realize it, will be able to push the saffron farming system of the region towards non-agricultural entrepreneurial patterns with a focus on tourism and greater commercialization and productivity of this system. Given the special characteristics of saffron in the harvesting stages and the chain of operations after that, women and even non-agricultural members of rural households can play a prominent and meaningful role in this regard.