پتانسیل روان‌زیستی زعفران (Crocus sativus): تأثیر بر میکروبیوتای روده و ساختار خواب در بیماران مبتلا به بی‌خوابی

بی‌خوابی یک اختلال خواب شایع است که با اختلال در تنظیم محور روده-مغز، تغییر ترکیب میکروبیوتا و اختلال در سیگنال‌دهی عصبی-شیمیایی مرتبط است. شواهد نوظهور نشان می‌دهد که سایکوبیوتیک‌ها – ترکیبات زیست‌فعالی که از طریق تعدیل میکروبیوتای روده بر سلامت روان تأثیر می‌گذارند – ممکن است راه‌های درمانی جدیدی ارائه دهند. زعفران (Crocus sativus) که به طور سنتی برای اختلالات خلقی و خواب استفاده می‌شود، حاوی ترکیبات زیست‌فعالی مانند کروسین، کروستین و سافرانال است که خواص محافظت‌کننده عصبی و ضد اضطرابی نشان داده شده‌ای دارند. این مقاله به بررسی پتانسیل سایکوبیوتیک زعفران می‌پردازد و بر اثرات آن بر ترکیب میکروبیوتای روده و معماری خواب در بیماران مبتلا به بی‌خوابی تمرکز دارد. ما شواهد پیش‌بالینی و بالینی فعلی را ترکیب می‌کنیم و مسیرهای مکانیکی را پیشنهاد می‌کنیم که مصرف زعفران را از طریق تعدیل انتقال‌دهنده‌های عصبی و مسیرهای التهابی به واسطه میکروبیوتا به بهبود کیفیت خواب مرتبط می‌کند. در نهایت، مسیرهای تحقیقاتی آینده و پیامدهای بالینی را تشریح می‌کنیم.

Insomnia is a prevalent sleep disorder associated with dysregulation of the gut–brain axis, altered microbiota composition, and impaired neurochemical signaling. Emerging evidence suggests that psychobiotics—bioactive compounds influencing mental health via gut microbiota modulation—may offer novel therapeutic avenues. Saffron (Crocus sativus), traditionally used for mood and sleep disorders, contains bioactive constituents such as crocin, crocetin, and safranal with demonstrated neuroprotective and anxiolytic properties. This manuscript explores the psychobiotic potential of saffron, focusing on its effects on gut microbiota composition and sleep architecture in insomnia patients. We synthesize current preclinical and clinical evidence and propose mechanistic pathways linking saffron intake to improvements in sleep quality through microbiota-mediated modulation of neurotransmitters and inflammatory pathways. Finally, we outline future research directions and clinical implications.