مطالعه ی کاریولوژیک زعفران وحشی Crocus cancellatus زیرگونه damascenus

زعفران Crocus cancellatus گونه وحشی زعفران ، گیاهی چند ساله، علفی و زینتی از خانواده زنبقیان Iridaceae می باشد.این گونه دارای زیرگونه های متعدد است که از این بین ایران یکی از زیستگاه های اصلی رویش زیر گونه damascenus می باشد.در تحقیق حاضر با هدف به دست آوردن اطلاعات بیشتر در مورد کاریوتیپ و روشن ساختن تاکسونومی این گروه ، تجزیه وتحلیل های کاریولوژیک چهار جمعیت ایرانی با استفاده از ریشه های در حال رشد انجام گردید. سیتوژنتیک مقایسه ای نشان دادکه جمعیت های مورد مطالعه دارای تنوع بالایی در تعداد کروموزوم می باشند، به طوریکه جمعیت الیگودرز و مریوان دارای عددکروموزومی ۲n=۸، سقز ۲n=۱۰ و اقلید ۲n=۱۲ بودند. بعلاوه افراد مورد مطالعه دارای ساختار کروموزومی متفاوت نیز بودند، بطوریکه جمعیت الیگودرز دارای ۸ کروموزوم نوع ساب تلوسانتریک و اقلید دارای ۳ کروموزوم ساب متاسنتریک، ۸ سابتلوسانتریک و ۲ متاسنتریک بود. همچنین در جمعیت سقز ۸ کروموزوم ساب تلوسانتریک و ۲ کروموزوم متاسانتریک دیده شد،و در آخر شاهد ۶ عدد کروموزوم ساب تلوسانتریک و ۲ عدد ساب متاسانتریک در جمعیت مریوان بودیم. بنابراین نتیجه اینتحقیق، فرضیه وجود گونه جدید در جمعیت های damascenus ایران را پیشنهاد می دهد که بایستی مطالعات تکمیلی تنوع ژنتیکی و مورفولوژیکی جهت ارزیابی دقیق تر تاکسونومی این زیرگونه انجام گیرد.

Crocus cancellatus saffron, a wild species of saffron, is a perennial, herbaceous, and ornamental plant of the Iridaceae family. This species has numerous subspecies, among which Iran is one of the main habitats of the subspecies damascenus. In the present study, aiming to obtain more information about the karyotype and to clarify the taxonomy of this group, karyological analyses of four Iranian populations were conducted using growing roots. Comparative cytogenetics showed that the studied populations have high diversity in chromosome number, with the Ilam and Marivan populations having a chromosome number of 2n=8, Saqqez 2n=10, and Eqlid 2n=12. Moreover, the studied individuals also had different chromosomal structures, such that the Ilam population had 8 subtelocentric chromosomes, and Eqlid had 3 sub metacentric, 8 subtelocentric, and 2 metacentric chromosomes. Also, in the Saqez population, 8 subtelocentric chromosomes and 2 metacentric chromosomes were observed, and finally, 6 subtelocentric chromosomes and 2 submetacentric chromosomes were seen in the Marivan population. Therefore, the result of this study suggests the hypothesis of the existence of a new species in the Iranian damascenus populations, which requires further genetic and morphological diversity studies for a more accurate taxonomic evaluation of this subspecies.