مطالعه انتقال قیمت از مزرعه تا خرده‌فروشی در بازار زعفران (مطالعه موردی: استهبانات)

حاشیه بازار تفاوت بین قیمت پیشنهادی تأمین‌کننده و مصرف‌کننده را نشان می‌دهد و در تأمین محصولات کشاورزی بسیار مهم است، به ویژه زمانی که تأثیر افزایش (کاهش) قیمت پیشنهادی تأمین‌کننده بر قیمت پیشنهادی مصرف‌کننده نامتقارن باشد. هدف اصلی این تحقیق مطالعه رویه انتقال قیمت (متقارن یا نامتقارن) در بازار زعفران استهبانات است. داده‌های تحقیق از قیمت‌های ماهانه خرده‌فروشی و عمده‌فروشی زعفران در سال‌های ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۰ توسط سازمان جهاد کشاورزی به دست آمده است. از آزمون انتقال قیمت، مدل‌های اصلاح خطای هوک (Hook) و نامتقارن برای تعیین انتقال قیمت زعفران از عمده‌فروشی به خرده‌فروشی استفاده شد. نتایج به دست آمده از روش هوک، تأثیر افزایش و کاهش قیمت در قیمت مزرعه را به صورت جداگانه نشان می‌دهد. اگر متغیر سری زمانی همگرا باشد اما ایستا نباشد (یعنی یک رابطه تعادلی و بلندمدت بین متغیرها وجود داشته باشد)، آنگاه روش هوک قابل اعمال نیست و به جای آن باید از مدل تصحیح خطا استفاده شود. در این شرایط، پذیرش فرضیه صفر نشان‌دهنده تقارن انتقال قیمت است، در حالی که عدم پذیرش آن نشان‌دهنده عدم تقارن در انتقال قیمت است. نتایج نشان می‌دهند که اگرچه انتقال قیمت از تأمین‌کننده به عمده‌فروش در کوتاه‌مدت نامتقارن است، اما در بلندمدت متقارن است. علاوه بر این، انتقال قیمت از عمده‌فروشی به خرده‌فروشی در بلندمدت نامتقارن است. یک رابطه منطقی بین قیمت تأمین‌کننده و قیمت عمده‌فروشی و بالعکس وجود دارد. بنابراین، برای حل این مشکلات، ایجاد تعاونی‌های عرضه، به ویژه تعاونی‌های بازاریابی کشاورزی شامل کشاورزان، عمده‌فروشان و حتی دلالان توصیه می‌شود. این امر به برقراری ارتباط نزدیک‌تر بین کشاورزان و عمده‌فروشان و حذف دلالان غیرضروری از یک سو و کسب منافع بیشتر از قیمت نهایی توسط کشاورزان از سوی دیگر منجر می‌شود.

The market margin presents the difference between the price offered by supplier and consumer and it is very important in supplying agricultural products especially when the effect of supplier offered price increase (reduction) is not symmetric on the price offered by the consumer. The main purpose of this research is to study the procedure of price transfer (symmetric or asymmetric) in saffron market of Estahbanat. The research data have obtained from monthly prices of saffron retail and wholesale during 2005-2010 by the agricultural Jihad organization. The price transfer test, Hook and asymmetric error modification models were used for determining saffron transfer price from wholesale to retail. The tractions obtained from hook method show the effect of price increase and decrease in farms price separately. If the time series variable is convergent but not static, (i.e. there is a balance and long-term relation between the variables), then the Hook method cannot be applied and instead error correction model should be used. In this condition, the acceptance of null hypothesis shows the price transfer symmetry, while non-acceptance shows the asymmetry in price transfer. The results suggest that although the price transfer from supplier to wholesale be asymmetric in short time, this is symmetric in long time. In addition, the price transfer from wholesale to retail is asymmetric in long term. There is a reasonable relation between the supplier price and wholesale price and vice versa. Therefore, establishing the supply cooperatives especially agricultural marketing once including farmers, wholesalers, and even dealers is recommended for solving these problems. This results in making closer the relation
between the farmers and wholesalers and eliminating unnecessary dealers in one hand and more benefits of final price for the farmers.