فیتوشیمی، فعالیت‌های زیستی و پتانسیل درمانی *Elettaria cardamomum* و چشم‌اندازهای دارویی آن

هل پس از زعفران و وانیل، سومین ادویه گران‌قیمت جهان محسوب می‌شود. علاوه بر کاربرد معمول هل به عنوان یک ماده اولیه در آشپزخانه برای بهبود طعم، عطر و رنگ غذاها و نوشیدنی‌ها، عصاره و اسانس دانه‌های آن سرشار از متابولیت‌های مفید برای سلامتی است که نقش درمانی قابل‌توجهی به این گیاه می‌بخشند. ترکیبات زیست‌فعال اصلی موجود در روغن دانه و غلاف هل شامل «۱،۸-سینئول» و «آلفا-ترپینیل استات» هستند. سایر ترکیبات مهم عبارتند از: لینالیل استات، لینالول، آلفا-ترپینن-۴-اول، آلفا-پینن، نرولیدول، بتا-پینن، اوسیمن، لیمونن، سابینن و کرزول. گیاه *Elettaria cardamomum* (هل) طیف وسیعی از خواص درمانی را از خود نشان می‌دهد، از جمله اثرات آنتی‌اکسیدانی، ضدالتهابی، ضدمیکروبی، کاهنده کلسترول و فشار خون، محافظت از قلب، مهار تجمع پلاکت‌ها، تعدیل سیستم ایمنی، محافظت از دستگاه گوارش و محافظت از سیستم عصبی. این خواص، نقش پیشگیرانه بالقوه آن را در برابر بسیاری از اختلالات متابولیک ناشی از سبک زندگی و بیماری‌های تحلیل‌برنده عصبی مرتبط با افزایش سن (مانند دیابت، مشکلات قلبی، چاقی، چربی خون بالا و بیماری آلزایمر) توجیه می‌کنند. در مجموع، هل می‌تواند به عنوان مکملی برای پیشگیری از بیماری‌های مزمن و سندرم متابولیک، و همچنین به عنوان منبعی گیاهی و جدید برای تولید آنتی‌بیوتیک‌های ایمن (سازگار با محیط زیست و بدن)، مورد توجه قرار گیرد. هدف این فصل، ارائه مروری بر پتانسیل درمانی گیاه *E. cardamomum* و ترکیبات کلیدی آن در مدیریت مشکلات مختلف مزمن و متابولیک است.

Cardamom is ranked as the third most expensive spice after saffron and vanilla. Beyond the basic use of cardamom as a kitchen ingredient to enhance the flavour, aroma, taste, and colour of food and beverages, cardamom seed extract and essential oil have rich sources of various health-promoting metabolites attributed to its significant therapeutic role. The dominant bioactive constituents prevalent in seed oil and cardamom pod are 1, 8-cineole and a-terpinyl acetate. Other important components are linalyl acetate, linalool, α-terpinen-4-ol, α-pinene, nerolidol, β-pinene, ocimene, limonene, sabinene, and cresol. E. cardamomum exhibits a vast range of therapeutic properties, i.e., antioxidative, anti-inflammatory, antimicrobial, antihypercholesterolemic, antihypertensive, cardioprotective, antiplatelet aggregation, immunomodulatory, gastro protective effects, and neuroprotective response. These properties attribute to its potential preventive role against many lifestyle-related metabolic disorders and age-related neurodegenerative diseases (e.g., diabetes, cardiac problems, obesity, hyperlipidemia, Alzheimer’s disease). Overall, cardamom could be preferred as a supplement for preventative healthcare purposes against chronic and metabolic syndrome and also as a novel plant resource for bio-safe antibiotic production. The aim of this chapter is to give an overview of the therapeutic potential in E. cardamomum and its key compounds in management of various chronic/metabolic health problems.