فرمولاسیون و ارزیابی لوسیون پوستی حاوی ترکیبات گیاهی متعدد

مطالعه حاضر با هدف فرمول‌بندی و ارزیابی یک لوسیون پوستی چندگیاهی (پلی‌هربال) و با استفاده از ترکیبات گیاهی منتخب که به داشتن خواص مرطوب‌کنندگی، آنتی‌اکسیدانی، ضدالتهابی و روشن‌کنندگی پوست شهرت دارند، انجام شد. در این فرمولاسیون، روغن نارگیل، روغن حیوانی (Ghee) و موم زنبور عسل در فاز روغنی؛ گلاب، موسیلاژ بذر کتان و عسل در فاز آبی؛ و ترکیبات فعال گیاهی شامل روغن مورینگا (*Moringa oleifera*)، عصاره زنجبیل (*Zingiber officinale*) و زعفران (*Crocus sativus*) به عنوان اجزای عملکردی به کار گرفته شدند. عصاره «سوپ‌نات» یا صابونک (*Sapindus mukorossi*) به عنوان عامل امولسیون‌ساز طبیعی عمل کرد، در حالی که روغن چوب صندل و ویتامین E به ترتیب رایحه مطبوع و خاصیت آنتی‌اکسیدانی را تأمین نمودند. این لوسیون به روش امولسیون‌سازی «روغن در آب» (O/W) تهیه شد؛ بدین صورت که فازهای روغنی و آبی به‌طور جداگانه تا دمای ۷۰ تا ۷۵ درجه سانتی‌گراد حرارت دیده، با هم‌زدن مداوم امولسیون شدند و ترکیبات فعال گیاهی در دمای حدود ۴۰ درجه سانتی‌گراد (برای حفظ فعالیت زیستی‌شان) به مخلوط افزوده شدند. فرمولاسیون نهایی از نظر ویژگی‌های حسی (ارگانولپتیک)، pH، ویسکوزیته، قابلیت پخش‌شوندگی، یکنواختی، قابلیت شستشو، تحریک‌پذیری پوست (تست پچ)، نوع امولسیون و پایداری در شرایط مختلف نگهداری مورد ارزیابی قرار گرفت. لوسیون تهیه‌شده ظاهری یکنواخت، صاف و به رنگ زرد کم‌رنگ داشت و از رایحه گیاهی مطبوعی برخوردار بود. مقدار pH آن ۵٫۶ ثبت شد که در محدوده سازگار با فیزیولوژی پوست (۵٫۵ تا ۶٫۰) قرار دارد. آزمایش‌های قابلیت پخش‌شوندگی، میانگین مقدار ۴٫۴ گرم.سانتی‌متر/ثانیه را نشان داد که حاکی از سهولت استفاده از محصول است. در طول آزمون تحریک‌پذیری پوست، هیچ‌گونه قرمزی (اریتما)، خارش یا تحریکی مشاهده نشد که این امر ایمنی پوستی محصول را تأیید می‌کند. مطالعات پایداری نشان داد که در شرایط دمای اتاق، یخچال و شرایط تسریع‌شده (۴۰ درجه سانتی‌گراد)، هیچ‌گونه دوفاز شدن یا تغییرات فیزیکوشیمیایی قابل‌توجهی رخ نداده است. آزمون رنگ نیز نوع امولسیون را «روغن در آب» (O/W) تأیید کرد. در مجموع، نتایج نشان می‌دهد که می‌توان با استفاده از ترکیبات کاملاً طبیعی، یک لوسیون چندگیاهی پایدار، ایمن و با کیفیت مطلوب (از نظر ویژگی‌های ظاهری و حسی) تولید کرد که جایگزینی گیاهی و امیدوارکننده برای مرطوب‌کننده‌های تجاری مصنوعی محسوب می‌شود.

The present study was undertaken to formulate and evaluate a polyherbal skin lotion utilizing selected plant-derived ingredients known for their moisturizing, antioxidant, anti-inflammatory, and skin-brightening properties. The formulation incorporated coconut oil, cow ghee, and beeswax in the oil phase; rose water, flaxseed mucilage, and honey in the aqueous phase; and bioactive herbal actives including Moringa oil (Moringa oleifera), ginger extract (Zingiber officinale), and saffron (Crocus sativus) as the functional components. Soapnut extract (Sapindus mukorossi) served as the natural emulsifying agent, while sandalwood oil and vitamin E provided fragrance and antioxidant support, respectively. The lotion was prepared by the oil-in-water (O/W) emulsification technique, wherein the oil and aqueous phases were separately heated to 70–75°C, emulsified with continuous stirring, and herbal actives were incorporated at ~40°C to preserve their bioactivity. The final formulation was evaluated for organoleptic properties, pH, viscosity, spreadability, homogeneity, wash ability, skin irritation (patch test), emulsion type, and stability under varying storage conditions. The prepared lotion exhibited a pale yellow, smooth, homogeneous appearance with a pleasant herbal fragrance. The pH was recorded at 5.6, within the physiologically compatible skin range of 5.5–6.0. Spreadability trials yielded an average value of 4.4 g.cm/sec, indicating ease of application. No erythema, itching, or irritation was observed during the skin irritation test, confirming dermal safety. Stability studies demonstrated no phase separation or significant physicochemical alteration across room temperature, refrigerated, and accelerated (40°C) conditions. The dye test confirmed an O/W emulsion type. Overall, the results demonstrate that a stable, safe, and cosmetically elegant polyherbal lotion can be successfully developed using entirely natural ingredients, offering a promising herbal alternative to synthetic commercial moisturizers.