شناسایی مورفولوژیکی و مولکولی اکسیشن‌های زعفران ایتالیا، ایران و اسپانیا

استفاده از زعفران به دوران باستان باز می‌گردد. این گیاه به طور معمول در پزشکی و همچنین به عنوان رنگ و ادویه در صنعت غذا استفاده می‌شود. قدیمی‌ترین اسناد مربوط به استفاده خوراکی از زعفران توسط پولین (در قرن دوم پیش از میلاد)، نویسنده نظامی یونانی، ثبت شده است که در پایان‌نامه خود با عنوان «استراتژم‌ها» فهرستی از غذاهای مصرفی دربار سلسله هخامنشیان ایران (۵۵۰-۳۳۰ پیش از میلاد) را گزارش می‌کند، که بر روی یک ستون برنزی در جلوی آشپزخانه حک شده بود (ابریشمی، ۲۰۰۴). هزینه آن بسته به سال تولید و روش‌های خشک کردن متغیر است و می‌تواند تا ۲۰۰۰۰ یورو در هر کیلوگرم برسد. علت تنوع ژنتیکی بسیار محدود در زعفران کشت‌ شده، با روش تولید مثل غیرجنسی آن توضیح داده می‌شود.تکنیک AFLP می‌تواند گزینه مناسبی برای بررسی تنوع ژنتیکی باشد به دلیل نسبت چندگانه بالای آن که امکان شناسایی تفاوت‌ها حتی بین نمونه‌هایی که بیشتر مواد ژنتیکی را با هم به اشتراک می‌گذارند فراهم می‌کند، و هنوز هم یکی از ابزارهای پرکاربرد برای توصیف مولکولی تنوع ژنتیکی در گیاهان زراعی است. هدف این مطالعه ارزیابی تغییرات صفات مورفو-فیزیولوژیکی و بررسی تفاوت‌های ژنتیکی میان منشاءهای مختلف C. sativus با استفاده از AFLP بود. نتایج این مقاله تا حدی نتایج به‌دست آمده توسط مطالعات قبلی را تأیید می‌کند. با وجود تفاوت‌های مورفولوژیکی مشاهده شده بین نمونه‌ها، نشانگرهای مولکولی تفاوت‌های ژنتیکی محدودی را میان نمونه‌های با منشاء متفاوت نشان دادند.

The use of saffron dates back to ancient times. It is commonly used in medicine, as well as the function of dye and spice in the food industry. The oldest documents about the edible use of saffron are recorded by Polyen (in the 2nd century BC), a Greek military writer who, in his graduation thesis entitled “Stratagemes” reports a list of foods consumed by the court of the Persian Achemenide dynasty (550-330 BC), which had been carved on a bronze column in front of the kitchen (Abrishami, 2004). Its cost is variable according to the production vintage and drying methodologies, it can reach up to 20,000 euros per kilo. The reason for the very limited genetic diversity in cultivated saffron is explained by its asexual mode of reproduction. The AFLP technique could be a good choice to investigate the genetic diversity because of its high-multiplex-ratio which allows detecting differences even between samples sharing most of the genetic material, and it is still one of the most used tools for the molecular characterization of genetic variability in cultivated plants. The aim of this study was to assess the variability of morpho-physiological traits and to evaluate the genetic differences among different proveniences of C. sativus with AFLP. The results of this paper in part confirm those obtained by previous studies. Despite morphological differences found between the accessions, molecular markers have revealed limited genetic differences for samples with different origin.