ترکیبات زیست‌فعال و فعالیت‌های داروشناسی گونه‌های جنس زعفران: یک مرور

مقاله حاضر نخستین مرور جامع بر ترکیب شیمیایی و فعالیت‌های داروشناختی مواد خام گونه‌های گل زعفران است. در این مرور، داده‌هایی درباره ترکیبات شیمیایی و پروفایل داروشناختی پرچم گل‌های Crocus sativus و همچنین دیگر بخش‌های گیاه (پری‌آنت، پرچم‌ها، برگ‌ها، غده‌ها) گونه‌های مختلف گل زعفران ارائه شده است. این مرور تمام دسته‌های ترکیبات (کاروتنوئیدها، فلاونوئیدها، آنتوسیانین‌ها، ترپنوئیدها، اسیدهای فنل‌کربوکسیلیک و غیره) شناسایی شده در مواد خام گیاهان زعفران را مورد بحث قرار می‌دهد و اطلاعاتی درباره وضعیت کنونی دانش در زمینه فیتوشیمی گونه‌های زعفران ارائه می‌کند. تقریباً تمام فرمول‌های ساختاری ترکیب‌های شناسایی‌شده و جداشده از گونه‌های زعفران آورده شده است؛ تمام ترکیبات بر اساس نوع مواد خام مورد مطالعه ارائه شده‌اند.جدیدترین فرضیه‌ها در مورد مسیرهای بیوسنتز ترکیبات زیستی فعال اصلی زعفران (کروسین، پیکروکروسین، سافرنال)، همچنین شیمی‌تاکسونومی جنس کروکوس به‌طور مختصر جمع‌بندی شده‌اند. این مرور به بررسی دقیق‌ترین فعالیت‌های دارویی شناخته‌شده (یعنی آنتی‌اکسیدانی، ضد انگل، کاهش‌دهنده چربی خون، ضد فشار خون، تعدیل‌کننده ایمنی، ضد میکروب، ضد تومور، سیتوتوکسیک، ضد افسردگی) عصاره‌های خامه‌های زعفران، ترکیبات گیاهی فردی آن (سافرنال، کروسین، کروستین)، و همچنین فعالیت‌های دارویی مواد خام سایر گونه‌های کروکوس می‌پردازد. این مرور جامع برای دانشمندانی که به دنبال ویژگی‌های جدید خامه‌های زعفران هستند و همچنین تولیدکنندگان زعفران اطلاعات مفیدی ارائه می‌دهد، زیرا این مرور چشم‌انداز استفاده از محصولات زائد در تولید این ادویه گران‌قیمت را برجسته می‌کند.علاوه بر این، مرور حاضر اطلاعاتی در مورد خواص دارویی و ترکیبات سایر گونه‌های زعفران به عنوان گیاهان دارویی و غذایی امیدوارکننده ارائه می‌دهد. در مرور حاضر تأکید بر ترکیبات شیمیایی گونه‌های زعفران و تنوع درون‌گونه‌ای در ترکیبات شیمیایی گیاهی و فعالیت‌های دارویی خواهد بود.

The present article is the first comprehensive review on the chemical composition and pharmacological activities of the raw materials of Crocus species. In the present review, data on chemical constituents and pharmacological profile of Crocus sativus stigmas, as well as of other plant parts (perianth, stamens, leaves, corms) of different Crocus spp. are given. This review discusses all the classes of compounds (carotenoids, flavonoids, anthocyanins, terpenoids, phenol carboxylic acids, etc.) detected in raw materials of Crocus plants providing information on the current state of knowledge on phytochemicals of Crocus species. Almost all structural formulas of the compounds identified and isolated from Crocus species are given; all compounds are presented in accordance with the types of the studied raw materials. The latest hypotheses relating to the biosynthesis pathways of the main biologically active compounds of saffron (crocin, picrocrocin, safranal), as well as chemotaxonomy of Crocus genus are
briefly summarized. The present review discusses the most thoroughly studied pharmacological activities (namely, antioxidant, antiparasitic, hypolipidemic, antihypertensive, immunomodulatory, antimicrobial, anti tumor, cytotoxic, antidepressant) of saffron stigmas extracts, of its individual phytochemicals (safranal, crocin, crocetin), as well as pharmacological activities of raw materials of other Crocus species. This comprehensive review will be informative for scientists searching for new properties of saffron stigmas, as well as for saffron producers, since the present review highlights the prospects for the use of waste products in the production of the expensive spice. In addition, the present review provides information on pharmacological properties and composition of other Crocus species as promising medicinal and food plants. In the present review the emphasis will be put on the chemical constituents of Crocus species and the intraspecies variation in phytochemicals and pharmacological activities.