تحلیل جنسیتی فرآیند تولید زعفران در مناطق روستایی (مطالعه موردی: شهرستان‌های تربت‌جام و باخرز)

هدف- تحلیل جنسیت نوعی روش‌شناسی است که تصویری جامع از سهم و نقش زنان و مردان در اقتصاد یک جامعه ارائه می‌دهد. در این پژوهش تلاش شده است تا نقش و سهم زنان در تولید و بهره‌برداری از منافع مالی زعفران به عنوان یک محصول اقتصادی اساسی و صادرشدنی مورد بررسی قرار گیرد.
طراحی/روش‌شناسی/رویکرد- برای این منظور، ۲۵۳ تولیدکننده زعفران در ۹ روستای شهرستان‌های تربت‌جام و باخرز به‌عنوان نمونه آماری با استفاده از روش پژوهش توصیفی-تحلیلی شامل پرسشنامه و مصاحبه نیمه‌ساختاریافته بررسی شدند. داده‌ها با استفاده از آزمون T، MANOVA، آزمون دانکن و فیشر با نرم‌افزار SPSS و همچنین با رویکرد پژوهش ارزیابی مشارکتی روستایی (PRA) تحلیل شدند.
یافته‌ها- نتایج مطالعه نشان داد که تفاوت معناداری بین مشارکت اعضای خانواده در مناطق مورد بررسی در مراحل مختلف تولید (کاشت، برداشت، محصول‌دهی، بازاریابی و فروش) وجود دارد.علاوه بر این، یافته‌های استنباطی نشان داد که اگرچه نسبت مشارکت مردان تنها ۲۴٪ است، که به طور قابل توجهی بالاتر از مشارکت زنان در تولید زعفران است، نرخ بهره‌مندی مردان از سود تولید زعفران (یعنی ۷۴٫۱۶٪) به طور قابل توجهی بالاتر از نرخ بهره‌مندی زنان (یعنی ۲۵٫۸۴٪) است. روش ارزیابی مشارکتی روستایی همچنین نشان داد که تفاوت معنی‌داری بین مشارکت فیزیکی و درآمد زعفران بین مردان و زنان وجود دارد. به عبارت دیگر، مردان تقریباً تمامی مزایای مالی تولید زعفران را در اختیار دارند؛ در واقع، زنان از منابعی محروم هستند که می‌تواند به توانمندسازی آنها در زمینه‌های اقتصادی و اجتماعی کمک کند. البته زنان روستایی در منطقه مطالعه در این مورد نارضایتی خود را ابراز نکردند و معتقد بودند که این درآمد به خوبی برای کل خانواده صرف خواهد شد.

Purpose- Gender analysis is a sort of methodology offering a comprehensive image of the contribution and role of women and men in the economy of a community. In this exploration, it has been endeavored to investigate the role and contribution of women in producing and profiting from the financial benefits of saffron as an essential and exportable economic product.
Design/methodology/approach- For this purpose, 253 saffron producers in 9 villages of the cities of Torbat-e-Jam and Bakherz were studied as a statistical sample using descriptive-analytic research method, including a questionnaire and a semi organized interview. Data were analyzed by T-test, MANOVA, Duncan and Fisher test using SPSS software and Rural Participatory Appraisal (PRA) research. Finding- The outcomes of the study exhibited that there is a significant difference between the participation of family members in the studied area during different phases of production (planting, harvesting, cropping, marketing, and sales). Moreover, the inferential findings revealed that although the men’s participation ratio of only 24% is significantly higher than women’s participation in the production of saffron, the benefit rate of the gained saffron production profit for the men (i.e. 74/16%,) is significantly higher than the benefit rate for women (i.e. 25/84%). The Rural Participatory Appraisal method also revealed that there is a significant difference between the physical participation and saffron income between males and females. In other words, men possess almost all the financial benefits of saffron production; in fact, women are deprived of the sources that can help them be empowered in economic and social areas. Of course, rural women in the study area did not express dissatisfaction with this issue, and they believed that this income would be well spent for the whole family.