بررسی تأثیر مصرف شربت دبس )حاوی شیره انگور، زعفران و لیموعمانی( بر الگوی شیردهی مادران زایمان کرده نخستزا: یک کارآزمایی بالینی تصادفی شده

مقدمه: سلامت جسمی و روانی مادر و توانایی‌های او نقش کلیدی در فرآیند شیردهی دارند. در طب سنتی، آب انگور به نام دبس یا دوشاب شناخته می‌شود و گفته شده که خواص آن مشابه شیر مادر است. شهد دوشاب شامل آب انگور غلیظ شده، لیمو عمانی و زعفران، منبع تقویت مادر بعد از زایمان در طب ایرانی است. مطالعه حاضر با هدف بررسی تأثیر شربت دبس بر الگوی شیردهی در ۳ ماه اول پس از زایمان انجام شد. روش‌ها: این مطالعه کارآزمایی بالینی سه‌سوکور با شرکت ۹۲ مادر زایمان کرده در بیمارستان‌های حافظ و شهید شوشتر در شیراز طی سال‌های ۲۰۲۰-۲۰۲۱ انجام شد. در گروه مداخله شربت دبس و در گروه کنترل دارونما به مدت ۶ هفته دریافت کردند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه‌های جمعیت‌شناسی و مامایی و پرسشنامه الگوی شیردهی جمع‌آوری شد.

الگوی شیردهی در روز اول، دهم، یک ماه و سه ماه بعد از زایمان بررسی شد. داده‌ها با نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۶ و آزمون‌های تی مستقل، من-ویتنی، کی‌دو و فیشر آزمون شدند. سطح معنی‌داریP<0.05 در نظر گرفته شد. نتایج: الگوی شیردهی در روز اول زایمان، تغذیه انحصاری با شیر مادر (EBF) در گروه مداخله (۹۷.۸۲٪) و کنترل (۹۵.۷۰٪) تفاوت معناداری نداشت (p=0.500). الگوی تغذیه انحصاری با شیر مادر در روز دهم در گروه مداخله (۷۱.۷٪) و کنترل (۳۲.۶٪) تفاوت معناداری داشت (p=0.001)، در روز سی‌ام در گروه مداخله (۸۲.۶٪) و کنترل (۳۴.۸٪) (p<0.001) و سه ماه بعد در گروه مداخله (۸۲.۶٪) و کنترل (۳۲.۶٪) (p<0.001). نتیجه‌گیری: مصرف شربت آب انگور، زعفران و لیمو عمانی (دبس) توسط مادر می‌تواند در روز سوم، دهم، سی‌ام و سومین ماه پس از زایمان بر الگوی شیردهی تأثیرگذار بوده و شیردهی مادر را بهبود بخشد.

Introduction: Mother’s physical and mental health and ability are the key factors in the breastfeeding process. In traditional medicine, grape juice is called Debs or Doshab. It has also been said that its properties are similar to mother’s milk. Molasses syrup consisting of concentrated grape juice, Omani lemon and saffron is a source of strengthening the mother after childbirth in Iranian medicine. The present study was performed with aim to investigate the effect of molasses syrup on the breastfeeding pattern in the first three months after childbirth. Methods: This three-blind randomized clinical trial study was conducted on 92 mothers who gave birth in Hafez and Shushtri hospitals in Shiraz in 2020-2021. In the intervention group, molasses syrup and in the control group, placebo was received for six weeks.

Data were collected with demographic and midwifery questionnaire and breastfeeding pattern questionnaire. The breastfeeding pattern was examined on the first, tenth, one month and three months after delivery. Data were analyzed by SPSS software (version 26) and independent t, Mann-Whitney, Chi-square and Fisher’s exact tests. P< 0.05 was considered statistically significant. Results: The pattern of breastfeeding on the first day of birth, exclusive breastfeeding (EBF) in both intervention (97.82%) and control (95.70%) groups had no statistically significant difference (p=0.500). The pattern of exclusive breastfeeding with breast milk showed a significant difference on the 10th day in the intervention (71.7%) and control (32.6%) groups (p=0.001), on the 30th day in the intervention (82.6%) and control (34.8%) groups (p<0.001), and three months later in the intervention (82.6%) and control (32.6%) groups (p<0.001). Conclusion: The consumption of grape juice, saffron and Omani lemon syrup (Debs) by the mother can be effective on the breastfeeding pattern on the 3rd day, 10th day, 30th day and third month and can improve the mother’s breastfeeding.