استفاده از زعفران علیه دمانس و اختلال حافظه در طب سنتی ایرانی: یک perspective تاریخی

در قرن گذشته، زوال عقل به یکی از شایع‌ترین بیماری‌ها تبدیل شد به دلیل پیر شدن جمعیت جهان. بیماری آلزایمر شایع‌ترین نوع زوال عقل است. متون پزشکی فارسی اختلالاتی مانند فراموشی و درمان آن‌ها را تحت عنوان «نسیان» مورد بحث قرار داده‌اند. علل این شرایط پزشکی نیز طبقه‌بندی شده‌اند. ضعف حافظه و بهبود روش‌های درمان آن مدت‌هاست که در آموزش پزشکی سنتی اهمیت داشته است. به عنوان مثال، زعفران یکی از گیاهانی است که به عنوان تقویت‌کننده حافظه استفاده می‌شود و بارها در ادبیات مرتبط ذکر شده است.

این مطالعه درصدد بود تا تاریخچه زعفران در درمان دمانس را با بررسی کتاب‌های اصیل طب سنتی ایرانی و با توصیف نمونه‌هایی از ترکیبات دارویی تأثیرگذار بر داروهای مبتنی بر زعفران مورد بررسی قرار دهد. در بررسی این کتاب‌ها، در قرن هشتم میلادی، سه قرن پیش از ابن سینا، ابن حکام از دمشق اولین پزشکی بود که در کتاب خود هارونیة (کتاب هارون) به نقش زعفران در درمان دمانس پرداخت. پس از او، دیگر دانشمندان بزرگ از جمله ابن‌سینا، ابن الیاس شیرازی و داوود بن عمر عنطکی فرمول‌های مبتنی بر زعفران را توسعه دادند تا وضعیت حافظه بیماران مبتلا به فراموشی را بهبود بخشند.

“In the last century, dementia became one of the most widespread diseases due to the aging world population. Alzheimer’s disease is the most common type of dementia. Persian medical literatures have discussed disorders such as forgetfulness and their treatment under the topic “Nesian.” Causes of these medical conditions have been also categorized. Poor memory and improving its treatment methods have long been important in traditional medical teaching. For example, saffron is one of the herbs used as a memory enhancer, and it has been cited many times in the related literature.

This study sought to consider the history of saffron in the treatment of dementia by examining authentic books of traditional Persian medicine and by describing examples of medicinal compounds affecting saffron-based medications. In reviewing these books, in the eighth century CE, three centuries before Avicenna, Ibn Hakam from Damascus was the first physician who deliberated the role of saffron in the treatment of dementia in his book Haroniye (Aaron’s book). After him, other great scholars including IbnSina, Ibn Elias Shirazi, and Dawood ibn Omar Antaki developed saffron-based formulas to improve the memory status of patients with forgetfulness.”