اثر کلاله زعفران (Crocus sativus L.) در برابر اثر زیرحاد دیازینون: ارزیابی‌های بافت‌شناسی، هماتولوژیکی، بیوشیمیایی و سمیت ژنی در موش‌های صحرایی

در این مطالعه، اثرات کلاله زعفران در برابر سمیت زیرحاد دیازینون (DZN) بر سطوح آنزیم‌ها، شاخص‌های بیوشیمیایی، هماتولوژیکی، بافت‌شناسی و سمیت ژنی در موش‌های صحرایی مورد مطالعه قرار گرفت. ویتامین E (200 IU/kg) و عصاره آبی زعفران (50، 100 و 200 mg/kg) به تنهایی یا همراه با DZN (20 mg/kg/day، خوراکی) سه بار در هفته به صورت داخل صفاقی به مدت 4 هفته تزریق شدند. پارامترهای هماتولوژیکی و بیوشیمیایی در پایان 4 هفته ارزیابی شدند. شمارش رتیکولوسیت‌ها، آلکالین فسفاتاز (ALP)، آسپارتات آمینوترانسفراز (AST)، آلانین آمینوترانسفراز (ALT)، لاکتات دهیدروژناز (LDH)، کراتین فسفوکیناز، CPK-MB، گاما گلوتامیل ترانسفراز (GGT)، اسید اوریک و شاخص‌های ریزهسته به طور معنی‌داری افزایش یافت، اما پروتئین تام و فعالیت کولین استراز گلبول قرمز در گروه تیمار شده با DZN کاهش یافت. زعفران از اثر DZN بر سطوح GGT (50 mg/kg)، LDH، CPK و CPK-MB (100 و 200 mg/kg) جلوگیری کرد. افزایش اسید اوریک و کاهش سطوح پروتئین ناشی از DZN توسط ویتامین E و برخی دوزهای زعفران جلوگیری شد. کاهش معنی‌داری در پلاکت‌ها، گلبول قرمز، هموگلوبین و شاخص‌های هماتوکریت در گروه DZN مشاهده شد. زعفران و ویتامین E از این کاهش جلوگیری کردند. ویتامین E و زعفران اثر DZN بر فعالیت کولین استراز گلبول قرمز را کاهش ندادند. عصاره و ویتامین E نتوانستند سمیت ژنی DZN را در آزمون ریزهسته جلوگیری کنند. سایر پارامترهای بیوشیمیایی و ارزیابی آسیب‌شناسی هیچ ناهنجاری در بافت‌های همه گروه‌ها نشان نداد. این مطالعه نشان می‌دهد که ویتامین E و زعفران سمیت هماتولوژیکی و بیوشیمیایی ناشی از DZN را کاهش می‌دهند. با این حال، آن‌ها از سمیت ژنی ناشی از DZN جلوگیری نمی‌کنند.

In this study, the effects of saffron stigma against subacute diazinon (DZN) toxicity on enzymes levels, biochemical, hematological, histopathological and genotoxicity indices were studied in rats. Vitamin E (200 IU/kg) and the aqueous extract of saffron (50, 100 and 200 mg/kg) were injected intraperitoneally three times per week alone or with DZN (20 mg/kg/day, orally) for 4 weeks. The hematological and biochemical parameters were evaluated at the end of 4 weeks. Reticulocytes counts, alkaline phosphatase (ALP), aspartate aminotransferase (AST), alanine aminotransferase (ALT), lactate dehydrogenase (LDH), creatine phosphokinase, CPK-MB, gama glutamyl transferase (GGT), uric acid and micronucleus indices were increased significantly but total protein and RBC cholinesterase activity were decreased in the DZN-treated group. Saffron prevented the effect of DZN on GGT (50 mg/kg), LDH, CPK and CPK-MB (100 and 200 mg/kg) levels. An increased uric acid and reduced protein levels by DZN were prevented by vitamin E and some doses of saffron. A significant reduction was observed in platelets, RBC, hemoglobin and hematocrit indices in the DZN group. Saffron and vitamin E prevented this reduction. Vitamin E and saffron did not reduce the effect of DZN on RBC cholinesterase activity. The extract and vitamin E could not prevent DZN genotoxicity in the micronucleus assay. Other biochemical parameters and pathological evaluation did not show any abnormality in tissues of all groups. This study shows that vitamin E and saffron reduce DZN induced hematological and biochemical toxicity. However, they do not prevent the genotoxicity induced by DZN.