اثرغلظتهای اسید جیبرلیک و وزن بنه مادری بر فعالیت آنتی اکسیدانی و میزان متابولیت های ثانویه زعفران(Crocus sativus L.)

به منظور بررسی تاثیر غلظت های هورمون پاشی با اسید جیبرلیک و وزن بنه مادری بر برخی صفات بیوشیمیایی و مواد موثره زعفران،آزمایشی در سال ۹۶-۱۳۹۵ به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی بیرجند اجرا گردید. تیمار های آزمایش شامل دو سطح اسید جیبرلیک (صفر و ۲۰ پی پی ام) و سه سطح وزن بنه (۴-۱/۰، ۸-۴/۱ و ۱۲-۸/۱ گرم) با سه تکرار بودند. صفات مورد بررسی شامل: میزان آنتوسیانین گلبرگ و کلاله، فعالیت آنتی اکسیدانی، فنول، کروسین، پیکروکروسین و سافرانال کلاله زعفران بودند. نتایج بیانگراثر معنی دار تیمار های مورد بررسی، بر فعالیت آنتی اکسیدانی کلاله و گلبرگ و مواد موثره زعفران بود. بیشترین میزان فعالیت آنتی اکسیدانی (۳۹/۵ درصد) در تیمار مصرف اسید جیبرلیک بدست آمد، اما وزن بنه تاثیری بر فعالیت آنتی اکسیدانی نداشت. همچنین بیشترین میزان آنتوسیانین کلاله و گلبرگ (به ترتیب۳۱/۱ و ۹۶/۰میلی گرم بر صد گرم وزن خشک) از تیمار بنه های با وزن ۱۲-۸/۱گرم و کمترین ( به ترتیب ۱/۰۳۹ و ۶۷۹ / ۰میلی گرم بر صد گرم وزن خشک) از بنه-های با وزن ۴-۰/۱ گرم بدست آمد، هر چند تیمار اسید جیبرلیک تاثیری بر میزان آنتوسیانین گلبرگ نداشت. میزان فنول با مصرف اسید جیبرلیک افزایش داشت، بطوریکه بیشترین میزان فنل (۰/۶۲۷میلی گرم در صد گرم وزن خشک) از بنه های با وزن ۱۲-۱/۸گرم و کمترین آن از بنه های با وزن ۴-۱/۰حاصل شد. نتایج مواد موثره زعفران نیز نشان داد که بالاترین مقدار سافرانال (۵۶/۳۲ درصد) و پیکروسین (۵۸/۱۹ درصد) در تیمار مصرف اسید جیبرلیک مشاهده شد. همچنین اثر بر همکنش اسید جیبرلیک و وزن بنه بر میزان کروسین زعفران معنی دار گردید. بیشترین میزان کروسین (۱۵۲/۶درصد) از بر همکنش تیمار وزن بنه ۱۲-۸/۱ گرم و مصرف اسید-جیبرلیک بدست آمد. نتایج این تحقیق بیانگر اثرات سودمند کاربرد اسید جیبرلیک و بنه های بزرگتر بر بهبود صفات بیوشیمیایی و مواد موثره زعفران بود.

The effects of applications of gibberellic acid hormone (GA) and mother weight corm on antioxidant activities and components of saffron were evaluated under field conditions. Treatments were two levels of gibberellic acid (0 and 20 ppm) and three mother corm weights (0.1- 4, 4.1- 8 and 8.1- 12 g). The experiment was designed as factorial arrangement based on a randomized complete block design with three replications at the Research station of Faculty of Agriculture University of Birjand during growing season of 2016-2017.Traits including antioxidant activity, anthocyanins, phenols, crocin, Picrocrocin and Safranal contents of saffron. The results indicated that the treatments had significant effects on antioxidant activity of stigma and petals. The highest antioxidant activity (39.5%) was found in gibberellic acid, but corm weight had no effect on this trait. Also, the highest anthocyanins (such as stigma and petal) were recorded from corm weight
8.1-12 g (with 1.31 and 0.96 mg.100 g-1 dry weight) and the lowest was obtained from corm weight 0.1-4 g (with 1.039 and 0.679 mg.100 g-1 dry weight, respectively). Although, gibberellic acid treatment had no effect on the anthocyanins content of petal. Total phenol increased with the application of gibberellic acid, the highest phenol (0.627 mg.100 g-1 dry weight) was obtained from corm weight 8.1-12 g and the lowest was obtained from corms weight 0.1-4 g. The highest levels of Safranal (32.56 %) and picrocrin (58.19%) were observed from gibberellic acid treatment. Also, the interaction between gibberellic acid and corm weight was significant on crocin content. The highest crocin (152.6%) was obtained from mother corm weight of 8.1-12 g and gibberellic acid. Generally, gibberellic acid and high corm weight improved the biochemical traits and effective substances of saffron.