اثرات محافظتی عصاره هیدروالکلی زعفران (Crocus sativus L.) در برابر سمیت تولید مثلی ناشی از پاراکوات در موش‌ها

هدف: پاراکوات (PQ)، یک علف‌کش رایج، به عنوان عامل ایجاد سمیت تولید مثلی در مردان از طریق استرس اکسیداتیو شناخته شده است. این مطالعه اثرات محافظتی عصاره هیدروالکلی زعفران (SFE) را در برابر آسیب بیضه ناشی از PQ در موش‌های نر بالغ ارزیابی کرد.

مواد و روش‌ها: سی موش نر BALB/c به طور تصادفی به شش گروه (n=5) شامل کنترل، عصاره زعفران (80 میلی‌گرم بر کیلوگرم در روز؛ SFE)، PQ (20 میلی‌گرم بر کیلوگرم در روز؛ PQ20)، PQ (40 میلی‌گرم بر کیلوگرم در روز؛ PQ40)، PQ20 + SFE80 و PQ40 + SFE80 تقسیم شدند. درمان‌ها به مدت 30 روز به صورت خوراکی تجویز شدند. پس از دوره درمان، موش‌ها معدوم شدند و پارامترهایی مانند غلظت تستوسترون، کیفیت اسپرم، شاخص گنادوسوماتیک (GSI)، فعالیت آنزیم آنتی‌اکسیدان و بیان ژن‌های مرتبط با آپوپتوز مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. علاوه بر این، ارزیابی هیستوپاتولوژیک بافت بیضه با استفاده از رنگ‌آمیزی هماتوکسیلین و ائوزین (H&E) انجام شد.

نتایج: PQ به طور قابل توجهی وزن بدن، وزن بیضه، GSI، تعداد اسپرم، زنده ماندن، تحرک و مورفولوژی طبیعی را در مقایسه با گروه کنترل کاهش داد. علاوه بر این، گروه‌های PQ20+SFE80 و PQ40+SFE80 کاهش قابل توجهی در فعالیت کاتالاز (CAT)، ظرفیت آنتی‌اکسیدانی کل (TAC)، سطح تستوسترون سرم و شاخص‌های بافت‌شناسی نشان دادند. با این حال، درمان همزمان با SFE به طور قابل توجهی این اثرات را کاهش داد. در مقایسه با گروه‌هایی که فقط PQ دریافت کرده بودند، موش‌هایی که با PQ و SFE درمان شده بودند، بهبود قابل توجهی در پارامترهای اسپرم، بازیابی فعالیت‌های آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی (CAT و TAC)، نرمال شدن سطح تستوسترون سرم و حفظ بافت‌شناسی بیضه نشان دادند. نتیجه‌گیری: عصاره زعفران با افزایش دفاع آنتی‌اکسیدانی، تنظیم هورمونی و حفظ یکپارچگی بیضه و وضعیت آپوپتوز، اثرات محافظتی در برابر سمیت تولید مثلی ناشی از PQ اعمال می‌کند.

Objective: Paraquat (PQ), a commonly used herbicide, is known to induce male reproductive toxicity through oxidative stress. This
study evaluated the protective effects of saffron hydroalcoholic extract (SFE) against PQ-induced testicular damage in adult male
mice. Materials and Methods: Thirty male BALB/c mice were randomly assigned to six groups (n=5) including control, saffron extract (80 mg/kg/day; SFE), PQ (20 mg/kg/day; PQ20), PQ (40 mg/kg/day; PQ40), PQ20 + SFE80, and PQ40 + SFE80. Treatments were administered orally for 30 days. After the treatment period, the mice were euthanized, and parameters such as testosterone concentration, sperm quality, gonadosomatic index (GSI), antioxidant enzyme activity, and the expression of apoptosis-related genes were analyzed. Additionally, histopathological evaluation of testicular tissue was performed using hematoxylin and eosin (H&E) staining.

Results: PQ significantly reduced body weight, testicular weight, GSI, sperm count, viability, motility, and normal morphology
compared to the control group. Furthermore, the PQ20+SFE80 and PQ40 + SFE80 groups exhibited a significant decrease in catalase
(CAT) activity, total antioxidant capacity (TAC), serum testosterone levels, and histological indexes. However, cotreatment with SFE significantly mitigated these effects. Compared to the PQ-only groups, mice treated with both PQ and SFE exhibited significant improvements in sperm parameters, restored antioxidant enzyme activities (CAT and TAC), normalized serum testosterone levels, and preserved testicular histology.
Conclusion: Saffron extract exerts protective effects against PQinduced reproductive toxicity by enhancing antioxidant defenses, hormonal regulation, and preserving testicular integrity and apoptotic status.