نقش مکمل‌های گیاهی در مدیریت دیابت نوع ۲: شواهدی از یک مرور نظام‌مند

مقدمه/هدف
با وجود شیوع روزافزون جهانی دیابت، مکمل‌های گیاهی به عنوان درمان‌های مکمل برای مدیریت دیابت نوع ۲ و عوارض آن، محبوبیت فزاینده‌ای پیدا کرده‌اند. این مطالعه مروری، نقش احتمالی آن‌ها را در کنترل قند خون و مراقبت از دیابت بررسی می‌کند.

روش‌ها
جستجوی جامعی در پایگاه‌های اطلاعاتی متعدد از جمله Cochrane Library، Scopus، PubMed و Web of Science انجام شد و با بررسی‌های دستی برای شناسایی مطالعات مرتبط تکمیل گردید. پیامدهای اصلی مورد ارزیابی شامل کنترل قند خون، سطوح چربی، ایمنی و نشانگرهای متابولیک بود. انتخاب مطالعات بر اساس نمودار جریان PRISMA صورت گرفت و استخراج داده‌ها با استفاده از فرمی استاندارد و آزمون‌شده (پایلوت) انجام شد. برای ارزیابی کیفیت مطالعات، از ابزار خطر سوگیری کاکرین (RoB 2) استفاده گردید.

نتایج
چندین گیاه مانند دارچین، شنبلیله، زنجبیل و زعفران پتانسیل بهبود شاخص‌های HbA1c، قند خون ناشتا (FBG)، حساسیت به انسولین و سطوح کلسترول را نشان دادند، هرچند برخی مطالعات اثرات محدودی را بر کنترل قند خون گزارش کردند. کورکومین، به‌ویژه در فرمولاسیون‌های نانو یا در ترکیب با پیپرین، به‌طور قابل‌توجهی FBG و HbA1c را کاهش داد و هم‌زمان عملکرد سلول‌های بتا (HOMA-b) را بهبود بخشید. پودر دانه شنبلیله موجب کاهش نسبی FBG و HbA1c شد و اثرات مفیدتری بر پروفایل چربی داشت. مصرف مکمل زنجبیل باعث بهبود FBG، HbA1c، کلسترول LDL و وضعیت آنتی‌اکسیدانی گردید. نتایج مربوط به گیاه مورینگا متناقض بود؛ برخی مطالعات به کاهش قند خون پس از صرف غذا اشاره داشتند، اما بهبود قابل‌توجهی در وضعیت کلی قند خون مشاهده نشد. زعفران موجب بهبود FBG و پروفایل چربی شد، بدون آنکه تأثیر چشمگیری بر التهاب یا استرس اکسیداتیو داشته باشد.

بحث
مکمل‌های گیاهی از جمله دارچین، کورکومین، شنبلیله، زنجبیل، مورینگا اولیفرا و زعفران، مزایای بالقوه‌ای در مدیریت دیابت نوع ۲ نشان داده‌اند و مطالعات متعددی بهبودهایی را در قند خون ناشتا، HbA1c، حساسیت به انسولین و پروفایل چربی گزارش کرده‌اند. کورکومین، دارچین، شنبلیله و زنجبیل اثرات پایدارتر و یکنواخت‌تری نشان دادند، در حالی که یافته‌های مربوط به مورینگا اولیفرا و زعفران متغیر بود. برای تأیید اثربخشی این ترکیبات، به کارآزمایی‌های بالینی بیشتر و با طراحی دقیق نیاز است.

نتیجه‌گیری
این مکمل‌ها می‌توانند به عنوان درمان‌های مکمل در کنار داروهای رایج ضد دیابت مورد استفاده قرار گیرند، به‌ویژه برای بیمارانی که گزینه‌های طبیعی را ترجیح می‌دهند یا به دیابت نوع ۲ خفیف تا متوسط ​​مبتلا هستند. پژوهش‌های آتی باید مداخلات بلندمدت و درمان‌های ترکیبی را برای دستیابی به نتایج قطعی‌تر بررسی کنند.

Introduction/ Objective
Despite the increasing global prevalence of diabetes, herbal supplements are becoming increasingly popular as complementary therapies for the management of type 2 diabetes and its complications. This review examines their potential role in glycaemic control and diabetes care.

Methods
A thorough search was conducted across multiple databases, including the Cochrane Library, Scopus, PubMed, and Web of Science, supplemented by manual reviews to identify relevant studies. Key outcomes assessed were glycaemic control, lipid levels, safety, and metabolic markers. Study selection followed the PRISMA flow diagram, and data extraction was performed using a standardized, pilot-tested form. The Cochrane Risk of Bias Tool (RoB 2) was employed to evaluate study quality.

Result
Several herbs, such as cinnamon, fenugreek, ginger, and saffron, showed potential in improving HbA1c, Fasting Blood Glucose (FBG), insulin sensitivity, and cholesterol levels, though some studies reported limited effects on glycaemic control. Curcumin, especially in nano-formulations or paired with piperine, significantly reduced FBG and HbA1c while enhancing β-cell function (HOMA-β). Fenugreek seed powder modestly lowered FBG and HbA1c, with more pronounced benefits on lipids. Ginger supplementation improved FBG, HbA1c, LDL cholesterol, and antioxidant status. Moringa yielded mixed results, with some studies noting postprandial glucose reductions but no significant glycaemic improvements. Saffron improved FBG and lipid profiles without notable effects on inflammation or oxidative stress.

Discussion
Herbal supplements, including cinnamon, curcumin, fenugreek, ginger, Moringa oleifera, and saffron, showed potential benefits in type 2 diabetes management, with several studies reporting improvements in fasting blood glucose, HbA1c, insulin sensitivity, and lipid profiles. Curcumin, cinnamon, fenugreek, and ginger demonstrated more consistent effects, while findings for Moringa oleifera and saffron were variable. Further well-designed trials are needed to confirm their effectiveness.

Conclusion
They may serve as complementary treatments alongside conventional antidiabetic drugs, particularly for patients preferring natural options or those with mild to moderate T2DM. Future research should explore longer-term interventions and combination therapies for more definitive conclusions.