اثربخشی و ایمنی مکمل‌های گیاهی با اثرات ضد اضطراب، ضد افسردگی و آرام‌بخش: مروری بر داده‌های بالینی و خطرات سم‌شناسی

پیشینه/اهداف: مکمل‌های گیاهی به طور گسترده برای مدیریت اضطراب، افسردگی و بی‌خوابی استفاده می‌شوند. علیرغم دسترسی بدون نسخه و ایمنی درک شده، این محصولات ممکن است خطرات دارویی و سم‌شناسی مرتبطی را ایجاد کنند. این بررسی روایی، شواهد بالینی در مورد داروهای گیاهی رایج را با تأکید ویژه بر تداخلات دارویی، عوارض جانبی و مسائل مربوط به تقلب در محصول، به طور انتقادی ارزیابی می‌کند. روش‌ها: پایگاه‌های داده علمی اصلی (PubMed، Scopus و Web of Science) برای شناسایی مطالعات بالینی که مکمل‌های گیاهی را برای سلامت روان و اختلالات خواب ارزیابی می‌کنند، جستجو شدند. داده‌های مربوط به طراحی مطالعه، دوز، اثربخشی و عوارض جانبی، همراه با اطلاعات نظارتی و گزارش‌های تقلب در محصول و نگرانی‌های کیفی، مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج: مکمل‌های گیاهی مانند Hypericum perforatum، Passiflora incarnata، Valeriana officinalis، Piper methysticum، Withania somnifera، Crocus sativus و Curcuma longa در مطالعات بالینی اثرات ضد اضطراب، ضد افسردگی و آرام‌بخشی را نشان داده‌اند و باعث بهبود خلق و خو، سطح استرس و کیفیت خواب شده‌اند. مکانیسم‌های پیشنهادی شامل تعدیل مسیرهای مونوآمینرژیک و گاباارژیک، فعالیت سروتونرژیک، تنظیم محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-آدرنال و اثرات ضد التهابی است. با این حال، خطرات بالینی مرتبط، از جمله تداخلات دارویی با واسطه سیتوکروم P450، آرام‌بخشی بیش از حد، سندرم سروتونین و اثرات سمی مرتبط با محصولات تقلبی، مانند سمیت کبدی، حوادث قلبی عروقی و اختلالات عصبی، شناسایی شدند. نتیجه‌گیری: در حالی که مکمل‌های گیاهی ممکن است مزایای بالینی معناداری برای اضطراب، افسردگی و بی‌خوابی ارائه دهند، استفاده از آنها به دلیل تداخلات بالقوه فارماکوکینتیک و فارماکودینامیک و نگرانی‌های ایمنی، نیاز به نظارت بالینی دقیق دارد. افزایش آگاهی از تداخلات گیاه-دارو و کنترل کیفیت دقیق‌تر برای بهینه‌سازی نتایج درمانی و به حداقل رساندن آسیب ضروری است.

Background/Objectives: Plant-based supplements are widely used for the management of anxiety, depression, and insomnia. Despite their over-the-counter availability and perceived safety, these products may pose relevant pharmacological and toxicological risks. This narrative review critically evaluates clinical evidence on commonly used herbal preparations, with particular emphasis on herb–drug interactions, adverse effects, and issues related to product adulteration. Methods: Major scientific databases (PubMed, Scopus, and Web of Science) were searched to identify clinical studies evaluating plant-based supplements for mental health and sleep disorders. Data on study design, dosage, efficacy, and adverse events were analyzed, together with regulatory information and reports of product adulteration and quality concerns. Results: Herbal supplements such as Hypericum perforatum, Passiflora incarnata, Valeriana officinalis, Piper methysticum, Withania somnifera, Crocus sativus, and Curcuma longa demonstrated anxiolytic, antidepressant, and sedative effects in clinical studies, with improvements in mood, stress levels, and sleep quality. Proposed mechanisms include modulation of monoaminergic and GABAergic pathways, serotonergic activity, regulation of the hypothalamic–pituitary–adrenal axis, and anti-inflammatory effects. However, clinically relevant risks were identified, including cytochrome P450–mediated drug interactions, excessive sedation, serotonin syndrome, and toxic effects associated with adulterated products, such as hepatotoxicity, cardiovascular events, and neurological disturbances. Conclusions: While plant-based supplements may provide clinically meaningful benefits for anxiety, depression, and insomnia, their use requires careful clinical monitoring due to potential pharmacokinetic and pharmacodynamic interactions and safety concerns. Increased awareness of herb–drug interactions and stricter quality control are essential to optimize therapeutic outcomes and minimize harm.