مطالعه اثر جلبک دریایی، لیگنین و کمپوست چای بر میزان کروسین، پیکروکروسین، سافرانال و برخی صفات فیتوشیمیایی در گلبرگ و کلاله گیاه زعفران ).L sativus Crocus)

رویکرد جدید تولید گیاهان دارویی به سمت افزایش کمیت و کیفیت ماده مؤثره با استفاده از روش­های کشاورزی پایدار و ارگانیک پیش می­رود، بنابراین استفاده از کود­های آلی در تولید گیاهان دارویی برای تحقق این اهداف ضرورت می­یابد. این تحقیق بر پایه طرح  بلوک­های کامل تصادفی در 4 تکرار در مزرعه  شخصی زعفران در شهرستان کاشمر و آزمایشگاه دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان انجام شد. تیمار­ها شامل: عصاره جلبک دریایی کلپ در غلظت (0، 1، 2، 3 میلی­گرم در لیتر)، کمپوست چای (0، 200، 300، 400 میلی­گرم در لیتر) و لیگنین (0، 500، 1000، 1500 میلی­گرم در لیتر) بوده است. متغیر­های اندازه­گیری شده شامل فنل کل، فلاونوئید کل، فعالیت آنتی­اکسیدانی، آنتوسیانین در دو بافت کلاله و گلبرگ  و همچنین سافرانال کل، کروسین کل، پیکروکروسین کل در بافت کلاله بود. نتایج نشان داد که تیمار­ها در سطح یک درصد معنی­دار بودند. نتایج مقایسه میانگین نشان داد که بیش­ترین میزان فنل کل کلاله (75/6 میلی­گرم بر گرم) در تیمار جلبک دریایی 3 میلی­گرم در لیتر و بیش­ترین میزان فلاونوئید کل کلاله (04/2 میلی­گرم بر گرم) در اثر متقابل تیمارهای لیگنین 500 میلی­گرم در لیتر، جلبک دریایی 1 میلی­گرم در لیتر و کمپوست چای 200 میلی­گرم در لیتر مشاهده شد.  بالاترین میزان آنتوسیانین گلبرگ نیز (42/0 میلی­گرم بر گرم) در تیمار جلبک دریایی 2 میلی­گرم در لیتر، بیش­ترین درصد ظرفیت آنتی­اکسیدانی کلاله (47/10 درصد) و بیش­ترین میزان آنتوسیانین کلاله (074/0 میلی­گرم بر گرم) در تیمار­ شاهد مشاهده شد. در نهایت می­توان نتیجه گرفت کود­های جلبک دریایی، لیگنین و کمپوست چای تاثیر خوبی بر گیاه زعفران داشتند و با توجه به اهمیت اقتصادی این گیاه استفاده هرچه بیشتر از کود­های زیستی و آلی و جایگزین کردن با کود­های شیمیایی اثرات بهتری در کشاورزی خواهد داشت.

This research was conducted based on a randomized complete block design with four replications in a saffron farm in Kashmar city and Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources Laboratory. The new approach to producing medicinal plants goes towards increasing the quantity and quality of the effective substance by using sustainable and organic farming methods, so using organic fertilizers in growing medicinal plants becomes necessary to achieve these goals. Finally, it can be concluded that seaweed fertilizers, lignin, and tea compost had a good effect on the saffron plant, and considering the economic importance of this plant, using biological and organic fertilizers as much as possible and replacing them with chemical fertilizers has a positive effect in agriculture. So that, this research had the highest number of flowers and the highest stigma weight in compost tea treatment, which is one of the important factors desired by most farmers. In some treatments, a high level of phenol and anthocyanin in the petals compared to the stigma was seen, which makes pay more attention to the metabolites of the petals, and in some cases, even more advantages than the saffron stigma.