Study of yield contributing traits and identification of model plant type for late sown condition in safflower (Carthamus tinctorious L.)

بررسی‌های گلرنگ به‌دست آمده از برنامه تحقیقات هماهنگ ملی گلرنگ (AICRP of Safflower)، مؤسسه تحقیقات دانه‌های روغنی هند (IIOR)، حیدرآباد. برای مطالعه از طرح بلوک‌های تصادفی شده (RBD) با سه تکرار استفاده شد. آزمایش با استفاده از تمام روش‌های استاندارد کشاورزی انجام شد. تجزیه و تحلیل واریانس نشان داد که برای تمام ویژگی‌های ژنوتیپ‌های مورد مطالعه، به جز وزن 100 دانه، تنوع قابل توجهی وجود دارد، که این امر نشان‌دهنده امکان بهبود در صورت انتخاب با در نظر گرفتن این ویژگی‌ها است. در سطح اهمیت 1٪، ویژگی‌هایی مانند دوره ریزوم، روزهای شروع گل‌دهی 50٪، روزهای رسیدگی، تعداد شاخه/گیاه، ارتفاع گیاه، تعداد کلاپیتول/گیاه، تعداد دانه/کلاپیتول، عملکرد دانه، و میزان روغن همگی اهمیت آماری دارند. مقادیر ضرایب تغییرات ژنوتیپی (GCV) و فنوتیپی (PCV) برای ویژگی‌هایی مانند تعداد دانه‌ها در هر کلاپیتول، عملکرد دانه، وزن 100 دانه و تعداد شاخه‌ها در هر گیاه به طور قابل توجهی بالا بود.این نشان می‌دهد که این ویژگی‌ها دارای دامنه وسیعی از تغییرپذیری در میان ژنوتیپ‌ها برای ویژگی‌های تعداد کپسول در هر گیاه، ارتفاع گیاه و درصد روغن هستند. درصد روغن بالاترین برآورد توارث را داشت که با ارتفاع گیاه، وزن ۱۰۰ بذر (گرم)، روزهای رسیدگی، عملکرد بذر (گرم/گیاه)، روزهای رسیدن به ۵۰٪ گلدهی، تعداد کپسول‌ها در هر گیاه، دوره ریزت و تعداد شاخه‌ها در هر گیاه همراه بود. تحلیل نشان داد که ویژگی‌هایی با توارث بالا احتمال بیشتری دارد که از والدین به نسل بعد منتقل شوند و کمتر تحت تأثیر محیط قرار می‌گیرند. ویژگی‌هایی با توارث پایین نشان داده شده است که به طور متوسط در نسل بعد منتقل می‌شوند و بیشتر تحت تأثیر محیط هستند. در مورد ویژگی با توارث پایین، محیط تأثیر بیشتری دارد و احتمال اینکه این ویژگی به نسل بعد منتقل شود بسیار کم است.مطالعات ارتباطی رابطه مثبت بین صفاتی مانند تعداد کاسپولوم در هر گیاه، تعداد بذر در هر کاسپولوم، وزن 100 بذر و عملکرد بذر را نشان داده‌اند. بنابراین، انتخاب ژنوتیپ‌ها بر اساس این صفات می‌تواند عملکرد بذر را افزایش دهد. مدت زمان رسیدگی و تعداد بذر در هر کاسپولوم رابطه مثبتی با محتوای روغن دارند که نشان می‌دهد رسیدگی دیرهنگام به افزایش محتوای روغن کمک کرده است. به‌طور مشابه، صفتی مانند تعداد بذر در هر کاسپولوم به افزایش درصد روغن ژنوتیپ‌ها کمک می‌کند. مدت زمان تا 50٪ گل‌دهی، تعداد کاسپولوم در هر گیاه، تعداد بذر در هر کاسپولوم و وزن 100 بذر همگی بیشترین اثرات مستقیم را بر عملکرد بذر دارند. محتوای روغن در هر گیاه تأثیر قابل توجهی بر صفاتی مانند روزهای تا 50٪ گل‌دهی، روزهای رسیدگی و وزن 100 بذر دارد، در حالی که عملکرد بذر اثر منفی مستقیمی بر درصد روغن دارد.گیاه با بلوغ دیررس (۱۳۰-۱۳۵ روز)، قامت متوسط گیاه (۱۱۰ سانتی‌متر)، تعداد بذر در سنبله (۳۰-۳۵ بذر/سنبله)، وزن ۱۰۰ بذر (۴.۵-۵ گرم) و درصد روغن (۳۲-۳۳٪) به عنوان نوع گیاه نمونه برای شرایط آبیاری با کشت دیررس در دشت چتیسگره در نظر گرفته می‌شود. ژنوتیپ‌های TSF-86، ISH-423، A-1، PBNS-192 و ISF-123 به عنوان نوع گیاه نمونه برای دشت چتیسگره تحت شرایط آبیاری با کشت دیررس در نظر گرفته می‌شوند.

checks of safflower obtained from the AICRP of Safflower, Indian Institute of Oilseeds Research (IIOR), Hyderabad. A Randomized Block Design (RBD) with three replications was used for study. Experiment was performed by using all standard agronomical practices. The analysis of variance showed that there is significant variability for all of the characters of the genotypes under study, with the exception of 100 seed weight, providing evidence of improvement if selections can be made while taking these traits into account during selection. At the 1% level of significance, traits such as rosette period, days to 50% flowering, days to maturity, number of branches/plant, plant height, number of capitulum/plant, number of seeds/capitulum, seed yield, and oil content are all found to be significant. Genotypic (GCV) and phenotypic coefficients of variation (PCV)values for traits like number of seeds/capitulum, seed yield and 100 seed weight, and number of branches/plants were significantly higher. This indicates that these traits have a broad range of variability within genotypes for the traits number of capitulum/plant, plant height, and oil %. Oil percentage had the highest heritability estimate, which was accompanied by plant height, weight of 100 seeds (g), days to maturity, seed yield (g/pl), days to 50% flowering, number of capitulum/plant, rosette period, and number of branches per plant. The analysis indicated that characters with a high heritability are more likely to be passed down from parents to progeny and are much less affected by the environment. Characters with low heritability have been shown to be moderately shifted in the next generation and to be more affected by the environment. In the case of a character with a low heritability, the environment has a greater impact, and the chances of this character being passed down to the next generation are extremely low. Association studies have demonstrated a positive relationship among traits such as number of capitulum /plant, number of seeds per capitulum, 100 seed weight, and seed yield. As a result, choosing genotypes based on these characters may enhance seed yield. Maturity duration and number of seeds/capitulum have a positive relationship to oil content, implying that delayed maturity contributed to high oil content. Similarly, the character like the number of seeds per capitulum contributes to enhance oil percentage of genotypes. The duration for 50% flowering, number of capitulum/plant, number of seeds per capitulum, and 100 seed weight all appeared to have the greatest direct effects on seed yield. Oil content/plant had a significant effect on traits such as days to 50% flowering, days to maturity, and 100 seed weight, whereas seed yield used to have negative direct effect on oil %.