تحلیل پیشران‌های اثرگذار بر تاب‌آوری زعفران‌کاران شهرستان قائنات

زعفران به عنوان یکی از مهم‌ترین محصولات کشاورزی با ارزش اقتصادی بالا در شهرستان قائنات، نقشی کلیدی در معیشت و پایداری اقتصادی خانوارهای روستایی ایفا می‌کند. با این حال، نظام تولید زعفران در این منطقه با طیفی از ناپایداری‌ها و تنش‌ها مواجه است که تاب‌آوری زعفران‌کاران را به طور جدی تهدید می‌کند. از مهم‌ترین نگرانی‌های زعفران‌کاران می‌توان به نوسانات شدید قیمتی، نبود سیاست‌های مؤثر برای قیمت تضمینی، افزایش هزینه‌های تولید به ویژه هزینه‌های کارگری، ضعف‌های ساختاری در نظام تعاونی‌های محلی، نبود حمایت‌های کافی دولتی و همچنین چالش‌های برآمده از تغییرات اقلیمی و خشکسالی‌های مکرر اشاره کرد.

در چنین شرایطی، بررسی تاب‌آوری زعفران‌کاران در ابعاد مختلف اقتصادی، اجتماعی، نهادی و زیرساختی ضروری به نظر می‌رسد. بدون شناخت دقیق پیشران‌های مؤثر بر تاب‌آوری، امکان طراحی راهبردهای پایداری و مداخلات سیاستی مؤثر وجود نخواهد داشت. بنابراین، پژوهش حاضر با هدف شناسایی و اولویت‌بندی عوامل مؤثر بر تاب‌آوری زعفران‌کاران شهرستان قائنات طراحی شده است. از طریق این پژوهش، امید است به سیاست‌گذاری مبتنی بر شواهد و توسعه پایدار این سامانه تولیدی کمک شود.

Saffron, as one of the most important agricultural products with high economic value in Qaenat County, plays a key role in the livelihood and economic stability of rural households. However, the saffron production system in this region faces a range of instabilities and stresses that seriously threaten the resilience of saffron farmers. Among the most significant concerns for saffron farmers are severe price fluctuations, the absence of effective guaranteed pricing policies, rising production costs—especially labor expenses—structural weaknesses in local cooperative systems, insufficient government support, and challenges arising from climate change and recurrent droughts.

Under such conditions, it appears essential to examine saffron farmers’ resilience across various economic, social, institutional, and infrastructural dimensions. Without a precise understanding of the drivers influencing resilience, it won’t be possible to design sustainable strategies and effective policy interventions. Therefore, the present study aims to identify and prioritize the factors affecting the resilience of saffron farmers in Qaenat County. Through this research, we hope to contribute to evidence-based policymaking and the sustainable development of this production system.