مطالعه امکان‌سنجی کشت زعفران در مناطق روستایی استان کردستان

بخش کشاورزی نقش بنیادی در زندگی اقتصادی و سیاسی روستاهای استان کردستان ایفا می‌کند. بنابراین، استفاده درست و بهینه از اراضی کشاورزی نیازمند ارزیابی دقیق این منابع است. ارزیابی پتانسیل زمین برای کشت و ترویج محصولات جدید، اولویت استراتژیک برای ارتقای رفاه ساکنان روستایی و بهینه‌سازی استفاده از منابع است. فقر اقتصادی غالب در روستاها و خشکسالی‌های اخیر، ضرورت ترویج محصولاتی با نیاز آبی کم را ایجاب می‌کند. شرایط اقلیمی مطلوب فرصتی برای توسعه و ترویج چنین محصولاتی در منطقه فراهم می‌آورد و گسترش این محصولات می‌تواند بنیان‌های اقتصادی و اجتماعی جمعیت محلی را در آینده تقویت کند.

زعفران به عنوان باارزش‌ترین محصول کشاورزی و دارویی جهان، به دلیل مقاومت در برابر خشکی، نیاز آبی کم، قابلیت نگهداری بالا، فسادناپذیری و مزایای قابل توجه اشتغال‌زایی و درآمدزایی، می‌تواند نقش آفرینی کندمی‌تواند نقش حیاتی در توسعه روستایی استان ایفا کند. این مطالعه بر روی تقسیم‌بندی زمین‌های مناسب برای کشت زعفران در سطح استان کردستان با استفاده از سیستم AHP (فرایند تحلیل سلسله‌مراتبی) تمرکز دارد. برای این منظور، روش AHP به‌کار گرفته شد و پس از آماده‌سازی لایه‌های اطلاعاتی لازم و وارد کردن آن‌ها در محیط GIS (سیستم اطلاعات جغرافیایی) و مشاوره با کارشناسان، ماتریس‌های اولیه و نرمال‌شده تکمیل شد تا وزن نسبی لایه‌ها تعیین شود. در ادامه، مراحل مختلفی از جمله وزن‌دهی لایه‌ها و هم‌پوشانی آن‌ها انجام شد و در نهایت نقشه مناطق مناسب برای کشت زعفران در استان کردستان ترسیم شد.

یافته‌ها نشان می‌دهند که شرق، شمال‌شرق و جنوب‌شرق استان کردستان (شهرستان‌های بیجار، قروه و دهگلان)، با ۵۴۹ روستا در ۲۶ دهستان، ۹۱۲۴ کشاورز و مساحتی حدود ۴۹،۷۲۹ هکتار زمین‌های زراعی آبی، شرایط مناسبی برای کشت زعفران دارند.براساس نقشه نهایی، حدود ۸٫۴۵۳۸ کیلومتر مربع، معادل ۲۱٫۱۶٪ از مساحت استان، برای کشت زعفران بسیار مناسب هستند، در حالی که مناطق خوب ۳۰٫۱۹٪، مناطق متوسط ۷۱٫۳۱٪، مناطق ضعیف ۳۶٫۱۹٪ و مناطق نامناسب ۴۲٫۱۳٪ را تشکیل می‌دهند.

The agricultural sector plays a fundamental role in the economic and political life of the villages in Kurdistan province. Therefore, the proper and optimal use of agricultural lands requires a precise evaluation of these resources. Assessing land potential for cultivation and promoting new crops is a strategic priority to enhance the welfare of rural residents and optimize resource use. The economic poverty prevailing in the villages and recent droughts necessitate the promotion of crops with low water requirements. Favorable climatic conditions provide an opportunity for the development and promotion of such crops in the region, and the expansion of these crops can strengthen the economic and social foundations of the local population in the future.

Saffron, as the most valuable agricultural and medicinal product in the world, due to its drought resistance, low water requirements, high storability, non-perishability, and significant employment and income-generating benefits, can play a vital role in the rural development of the province.This study focuses on zoning lands suitable for saffron cultivation at the provincial level in Kurdistan using the AHP (Analytic Hierarchy Process) system. For this purpose, the AHP method was applied, and after preparing the necessary information layers and entering them into the GIS (Geographic Information System) environment, and consulting experts, the initial and normalized matrices were completed to determine the relative weight of the layers. Subsequently, various steps, including weighting the layers and overlaying them, were carried out, and finally, the map of areas suitable for saffron cultivation in Kurdistan province was drawn.

The findings indicate that the east, northeast, and southeast of Kurdistan province (Bijar, Qorveh, and Dehgolan counties), with 549 villages in 26 rural districts, 9,124 farmers, and an area of approximately 49,729 hectares of irrigated farmland, have suitable conditions for saffron cultivation. According to the final map, about 8.4538 square kilometers, equivalent to 21.16% of the province’s area, are very suitable for saffron cultivation, while good areas account for 30.19%, moderate areas 71.31%, weak areas 36.19%, and unsuitable areas 42.13%.