پتانسیل فارماکولوژیکی و ترکیب شیمیایی عصاره‌های برگ زعفران

Crocus sativus L. (زعفران) به طور سنتی به عنوان رنگ‌دهنده یا طعم‌دهنده غذایی استفاده شده است، اما تحقیقات اخیر نشان داده‌اند که این گیاه فعالیت دارویی قوی‌ای دارد که می‌تواند با چندین وضعیت مرتبط با سلامت مقابله کند. برگ‌ها و گلبرگ‌های گیاه Crocus به‌عنوان فرآورده‌های جانبی تولید زعفران محسوب می‌شوند و معمولاً در صنایع دارویی یا غذایی استفاده نمی‌شوند. مطالعه حاضر برای تعیین ترکیب شیمیایی عصاره‌های آبی و اتانولی برگ‌های C. sativus و آزمون فعالیت سیتوتوکسی آن‌ها بر علیه خطوط سلولی ملانوما (IGR39) و سرطان پستان سه‌گانه منفی (MDA-MB-231) با استفاده از آزمون MTT طراحی شد. همچنین فعالیت‌های ضد آلرژی، ضد التهاب و ضد ویروسی آن‌ها بررسی شد. تحلیل اثرانگشت HPLC وجود 16 ترکیب، از جمله اسیدهای هیدروکسی سینامیک، زانتون‌ها، فلاونوئیدها و ایزوفلاونوئیدها را نشان داد که می‌توانند در فعالیت‌های بیولوژیکی عصاره‌ها نقش داشته باشند.برای نخستین بار، ترکیباتی مانند تکتوریدین، آیریستکتوریژنین B، نیگریسین و ایریژنین در عصاره‌های برگ زعفران شناسایی شدند.

نتایج نشان داد که مانگیفرین (تا ۲ میلی‌گرم بر گرم وزن خشک) و ایزوریانتین (۸.۵ میلی‌گرم بر گرم وزن خشک) مواد فعال اصلی در عصاره‌های برگ هستند. عصاره اتانولی توانست زنده‌مانی سلول‌های سرطانی IGR39 و MDA-MB-231 را با EC50 برابر ۴۱۰ ± ۱۰۰ و ۳۳۰ ± ۴۰ میکروگرم بر میلی‌لیتر کاهش دهد. این عصاره بیش از عصاره آبی فعال بود. کامفرول و کوئرستین به عنوان موثرترین ترکیبات شناسایی شدند. نتایج ما نشان داد برگ‌های زعفران حاوی متابولیت‌های ثانویه با فعالیت‌های سیتوتوکسیک و آنتی‌اکسیدانی قوی هستند.

Crocus sativus L. (saffron) has been traditionally used as a food coloring or flavoring agent, but recent research has shown its potent pharmacological activity to tackle several health-related conditions. Crocus sp. leaves, and petals are the by-products of saffron production and are not usually used in the medicine or food industries. The present study was designed to determine the chemical composition of the water and ethanolic extracts of C. sativus leaves and test their cytotoxic activity against melanoma (IGR39) and triple-negative breast cancer (MDA-MB-231) cell lines by MTT assay. We also determined their anti-allergic, anti-inflammatory, and anti-viral activities. HPLC fingerprint analysis showed the presence of 16 compounds, including hydroxycinnamic acids, xanthones, flavonoids, and isoflavonoids, which could contribute to the extracts’ biological activities. For the first time, compounds such as tectoridin, iristectorigenin B, nigricin, and irigenin were identified in Crocus leaf extracts.

The results showed that mangiferin (up to 2 mg/g dry weight) and isoorientin (8.5 mg/g dry weight) were the major active ingredients in the leaf extracts. The ethanolic extract reduced the viability of IGR39 and MDA-MB-231 cancer cells with EC50 = 410 ± 100 and 330 ± 40 µg/mL, respectively. It was more active than the aqueous extract. Kaempferol and quercetin were identified as the most active compounds. Our results showed that Crocus leaves contain secondary metabolites with potent cytotoxic and antioxidant activities.