ویژگی‌های اقلیمی سافران‌بولو (کارابوک) و کشت زعفران

زعفران (Crocus sativus) از دیرباز یکی از مهم‌ترین ادویه‌های جهان بوده است. اگرچه اطلاعات متنوعی درباره خاستگاه آن وجود دارد، اما معتقدند که این گیاه در ایران، ترکیه یا یونان ظهور کرده و سپس در سراسر جهان پراکنده شده است. زعفران که عمدتاً در کشورهای حوزه مدیترانه و غرب آسیا تولید می‌شود، در حوزه‌های متنوعی همچون نقاشی، پزشکی، عطرسازی و صنایع غذایی کاربرد دارد. شرایط اقلیمی و خاکی نیز در تولید زعفران نقش مهمی ایفا می‌کنند. زعفران که از نظر نیاز دمایی دارای ویژگی‌های انعطاف‌پذیری است، در برابر دمای سرد تا منفی ۱۸ درجه سانتی‌گراد و در برابر دمای تابستان تا ۴۵ درجه سانتی‌گراد مقاومت نشان می‌دهد. نوع خاک پیشنهادی برای رشد این گیاه، خاک لومی رسی است. اگرچه کشت زعفران در ترکیه امروزه از جایگاه گذشته خود کاسته است، اما همچنان در مقیاس کوچک در شهر صفرانبلو انجام می‌شود. این مطالعه با هدف نشان‌دادن اثرات مثبت عناصر اقلیمی حاکم بر منطقه بر تولید گران‌ترین گیاه جهان، یعنی زعفران، و احیای جایگاه گذشته آن در منطقه انجام شده است. داده‌های اقلیمی مورد استفاده در این پژوهش از اداره کل هواشناسی ترکیه استخراج شده‌اند. شرایط اقلیمی مورد نیاز با روش طبقه‌بندی اقلیمی تورنت‌وایت بررسی گردید. رویکرد سیستماتیک به عنوان روش تحقیق به کار گرفته شد. نقشه‌های استفاده‌شده در مطالعه، با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) آک‌ارسی‌جی‌آی نسخه ۱۰.۳ تهیه شده‌اند. بر اساس روش تورنت‌وایت، شهر صفرانبلو از نظر فعالیت بارش، دارای کمبود رطوبت (خشک-کم‌رطوبت) است، دارای اقلیم مزوترمال از سطح دوم می‌باشد، فاقد مازاد آبی است و تحت تأثیر دریایی بودن قرار ندارد. با توجه به نیازهای اقلیمی زعفران، می‌توان گفت که اقلیم شهر صفرانبلو برای کشت زعفران مناسب است. در صفرانبلو، در حال حاضر کشت گیاه زعفران تنها در چند روستا انجام می‌شود. با این حال، باید تلاش بیشتری برای افزایش تولید زعفرانی به ارزش طلا صورت گیرد.

Saffron (Crocus sativus) has been one of the most important spices in the world since ancient times. Though there is a variety of information about its origin, it is believed to have emerged in Iran, Turkey, or Greece and have spread across the world. Saffron, which is commonly produced in the Mediterranean and Southwest Asian countries, is used in many different fields such as painting, medicine, perfumery, and food. Climate and soil conditions also play an important role in saffron production. Saffron, which shows a flexible characteristic in terms of temperature demand, shows resistance to cold temperatures down to -18 degrees and to summer temperatures up to 45 degrees. The type of soil suggested for the development of the plant is clay loam soil. Although saffron growing in Turkey has lost its former significance today, it is still carried out on a small scale in Safranbolu city. This study intends to show the positive effects of climatic elements prevailing in the region on the production of saffron, the world’s most expensive plant, and to reestablish its former importance in the region. The climate data used in the present study were taken from the General Directorate of Meteorology of Turkey. The climatic conditions required by the Thornthwaite climate classification method. Systematic approach was used as a research method. The maps used in the study were prepared on ArcGIS 10.3 GIS (Geography Information System) package. According to the Thornthwaite method, Safranbolu is arid-low humidity in terms of rainfall activity, has a 2nd level mesothermal climate, has no water excess, and is closed to sea effect. Considering the climate demands of saffron, it can be said that the climate of Safranbolu city is suitable for saffron growing. In Safranbolu, saffron plants are currently cultivated only in few villages. However, more effort should be made to enhance the production of saffron, which is as precious as gold.