مقایسه تأثیر روش‌ها و سطوح آبیاری بر سطح برگ و تولید بنه دختری در گیاه زعفران (Crocus sativus L.)

به منظور مقایسه تأثیر سطوح و روش‌های آبیاری بر سطح برگ و تولید بنه‌های دختری زعفران در سال زراعی ۱۳۹۳-۱۳۹۲، آزمایشی به صورت اسپلیت پلات در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در منطقه جلگه‌رخ تربت حیدریه انجام شد. عامل اصلی شامل سه روش آبیاری (کرتی، قطره‌ای و بارانی) و عامل فرعی شامل سه سطح آبیاری (۱۰۰، ۷۵ و ۵۰ درصد نیاز آبی زعفران) بود. صفات مورد بررسی شامل وزن خشک، تعداد، قطر و طول برگ، وزن خشک، اندازه و تعداد بنه‌های دختری و وزن و طول غلاف بودند. نمونه‌برداری برای تعیین صفات برگ و غلاف در ۱۰ اردیبهشت و برای بنه‌ها در ۱۰ خرداد ۱۳۹۳ انجام شد. نتایج نشان داد در تیمارهای روش آبیاری، بیشترین وزن خشک بنه، وزن برگ و غلاف، اندازه و تعداد بنه‌های دختری، تعداد، قطر و طول برگ در روش آبیاری قطره‌ای مشاهده شد. همچنین بهترین عملکرد بنه در روش آبیاری قطره‌ای و کمترین مقدار آن در روش آبیاری کرتی به‌دست آمد. آبیاری زعفران به روش قطره‌ای باعث افزایش تعداد بنه‌های دختری نسبت به دو روش بارانی و کرتی (به ترتیب ۱۰ و ۳۴ درصد) شد. اثر سطوح آبیاری بر اغلب صفات مورد بررسی معنی‌دار بود و بیشترین عملکرد مربوط به سطح آبیاری ۱۰۰ درصد و کمترین مقدار آن مربوط به تیمار تأمین ۵۰ درصد نیاز آبی بود. کاهش آبیاری از سطح ۱۰۰ به ۵۰ درصد نیاز آبی گیاه، تعداد بنه‌های دختری و وزن آن‌ها را شدیداً کاهش داد (به ترتیب ۶۲ و ۸۶ درصد). در مجموع بیشترین سطح فتوسنتزی گیاه زعفران و نیز حداکثر تعداد کل و وزن کل بنه‌های دختری در روش آبیاری قطره‌ای و در سطح تأمین ۱۰۰ درصد نیاز آبی به‌دست آمد.

In order to compare the effect of irrigation levels and methods on leaf area and replacement corm production of saffron during 2013-2014 growing season, a split plot experiment was conducted in randomized complete block design with three replications in the Jolgeh Rokh District, in 35 km Torbat Heydarie. The main plot basin irrigation, drip and sprinkler irrigation and sub plot was three levels of irrigation (100, 75 and 50 percent water requirement of saffron). The traits studied were including dry weight, number, diameter and length of leaf, dry weight, size and number of replacement corms, weight and length sheath. Sampling for determining the characteristics of leaf and sheath was done on April 30, and for corm it was done on May 31, 2014. The results showed that in the irrigation method treatments, the most dry weight of corm, leaf and sheath weight, size and number of replacement corm, number, diameter and length of leaf were observed in the case of drip irrigation. In addition, the best yield was observed in drip irrigation and the lowest amount was seen in basin irrigation. Saffron irrigation with the drip method resulted in an increase of the number of replacement corms compared to the sprinkler and basin methods (10 and 34 percent, respectively). The effect of irrigation levels was significant on some of the traits that were studied and the most yield was related to 100 percent irrigation level and the lowest one was in the 50 percent water requirement. Reducing irrigation from 100 to 50% crop water requirement severely reduced replacement corms number and their weight (62 and 86 percent, respectively). Consequently, the most photosynthesis level of Saffron and also the maximum amount of total number and total weight of replacement corms were obtained in the drip irrigation case and 100 percent irrigation level.