مقایسه اثرات اسپری زعفران و موکوزامین® بر موکوزیت دهانی ناشی از رادیوتراپی: یک کارآزمایی بالینی تصادفی کنترل‌شده

هدف: موکوزیت یک عارضه شایع دهانی در درمان غیرجراحی سرطان است. مطالعات متعددی اثرات دارویی زعفران (Crocus sativus) را در پزشکی بررسی کرده‌اند. این مطالعه با هدف مقایسه اثربخشی عصاره زعفران با Mucosamin® در تسکین موکوزیت دهانی ناشی از پرتودرمانی انجام شد.
مواد و روش‌ها: این کارآزمایی بالینی تصادفی کنترل‌شده بر روی بیماران مبتلا به سرطان سر و گردن که تحت درمان پرتودرمانی در کلینیک انکولوژی بیمارستان شهید بهشتی قم قرار داشتند، انجام شد. در مجموع ۶۸ بیمار به دو گروه ۳۴ نفره تقسیم شدند. علاوه بر درمان استاندارد، گروه اول روزانه شش پاف اسپری زعفران دم‌کرده (۱۰۰ میلی‌گرم) و گروه دوم شش پاف Mucosamin® به مدت ۴ هفته دریافت کردند. از آزمون‌های آماری آنالیز واریانس با اندازه‌گیری‌های مکرر، آزمون T و آزمون کای‌اسکوئر برای تجزیه و تحلیل شدت درد و درجه‌بندی موکوزیت استفاده شد. همه داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۲ تجزیه و تحلیل شدند.
نتایج: میانگین شدت درد و درجه موکوزیت در هر دو گروه (در مجموع ۶۱ بیمار) کاهش یافت. در ابتدا، میانگین شدت درد برای گروه‌های زعفران و موکوزامین®، 6.29 ± 1.61 و 6.70 ± 1.93 بود. در پایان مطالعه، این ارقام به 3.61 ± 1.35 و 4.00 ± 1.23 کاهش یافت. به همین ترتیب، میانگین درجه موکوزیت در دو گروه در ابتدا 2.87 ± 0.34 و 2.56 ± 0.50 بود که در پایان مطالعه به ترتیب به 2.70 ± 0.46 و 2.40 ± 0.49 کاهش یافت. تفاوت معنی‌داری در کاهش درجه موکوزیت (0.246=p) یا شدت درد (0.38=p) بین دو گروه وجود نداشت.
نتیجه‌گیری: اسپری دم‌کرده زعفران، اثربخشی قابل مقایسه‌ای با اسپری موکوزامین® در کاهش شدت درد و درجه‌بندی موکوزیت دهانی نشان داد.

Objective: Mucositis is a common oral complication of the non-surgical therapy of cancer. Numerous studies have explored the pharmacological effects of saffron (Crocus sativus) in medicine. This study aimed to compare the effectiveness of saffron extract to Mucosamin® on relieving radiotherapy induced oral mucositis.
Materials and Methods: This randomized controlled clinical trial was conducted on head and neck cancer patients who received radiotherapy treatment at the oncology clinic of Shahid Beheshti Hospital in Qom. A total of 68 patients were divided into two groups of 34. In addition to standard treatment, the first group received six puffs of brewed saffron spray (100 mg) daily, and the second group received six puffs of Mucosamin® for 4 weeks. Repeated measures ANOVA, T-test, and Chi-square test were utilized to analyze pain intensity and mucositis grading. All data were analyzed using SPSS version 22.
Results: The average pain intensity and mucositis grade decreased in both groups (a total of 61 patients). At baseline, the average pain intensity for the saffron and Mucosamin® groups was 6.29 ± 1.61 and 6.70 ± 1.93. By the end of the study, these figures dropped to 3.61 ± 1.35 and 4.00 ± 1.23. Likewise, the average mucositis grade in the two groups was 2.87 ± 0.34 and 2.56 ± 0.50 at the baseline, decreasing to 2.70 ± 0.46 and 2.40 ± 0.49 at the end of the study, respectively. There was no significant difference in the reduction of mucositis grade (p= 0.246) or pain intensity (p= 0.38) between the two groups.
Conclusion: The brewed saffron spray showed effectiveness comparable to Mucosamin® spray in reducing pain intensity and grading oral mucositis.