مطالعه فلوریستیک علف‌های هرز مزارع زعفران (Crocus sativus L. ) بخش چشمه‌ساران شهرستان آزادشهر

تحقیقی به‌منظور مطالعه فلوریستیک علف‌های هرز مزارع زعفران (Crocus sativus L.) واقع در بخش چشمه‌ساران شهرستان آزادشهر جهت گزارش پراکنش و تنوع گونه‌ای جمعیت علف‌های ‌هرز انجام شد. برای این منظور، مزارع زعفران با سطح زیر کشت بالغ بر 3 هکتار در سه منطقه شامل روستاهای نرآب، وامنان و تیل‌آباد مورد شناسایی قرار گرفت. شناسایی و نمونه‌برداری از علف‌های‌ هرز در مرحله رشد رویشی زعفران (بنه دختری) در سال 1396 انجام شد. تعداد 45 کوآدرات برای هر مزرعه مورد برررسی قرار گرفت و سپس تعداد و نوع گونه علف‌هرز در هر کوآدرات به‌تفکیک شمارش گردید.

گونه‌های هرز بر اساس نام فارسی، نام علمی، جنس، تیره، شکل برگ، مسیر فتوسنتزی، شکل رویشی و چرخه زندگی طبقه‌بندی شدند. نتایج ترکیب گونه‌ای علف‌های هرز در مزارع زعفران مناطق سه گانه نشان داد که منطقه نرآب با 54 گونه از بیشترین تعداد برخوردار بود. علف‌هرز سیزاب ایرانی و گندمک در نرآب و سیزاب ایرانی در وامنان از علف‌های هرز غالب در این مناطق بوده که از بیشترین تراکم و فراوانی نسبی برخوردار بودند. در مقابل علف‌هرز جو موشی در منطقه تیل‌آباد از لحاظ تراکم و فراوانی بیشترین میزان را دارا بود.

این امر می‌تواند به‌دلیل تفاوت در مختصات جغرافیایی، شرایط آب و هوایی محل‌‌های نمونه‌برداری، توان رقابتی علف‌های هرز و روش‌های مدیریتی کنترل آن‌ها در مزارع زعفران باشد. نتایج تنوع گونه‌ای علف‌های هرز نشان داد که مناطق تیل‌آباد و نرآب به‌ترتیب از بیشترین و کمترین شاخص غالبیت به‌میزان 13/0 و 08/0 برخوردار بودند. در مقابل، بیشترین غنای منهینگ، مارگالف و یکنواختی علف‌های هرز به منطقه نرآب به‌ترتیب معادل 67/0، 55/2 و 97/0 اختصاص داشت. هم‌چنین مناطق نرآب و وامنان به‌ترتیب از بیشترین مقدار عددی شاخص سیمپسون (92/0) و شانون- وینر (64/2) برخوردار بودند. در مجموع نتایج نشان داد که مزارع زعفران در دو منطقه نرآب و وامنان از لحاظ حضور تعداد گونه‌ای و شاخص‌های جمعیتی علف‌های هرز از بیشترین تشابه برخوردار بودند.

A study was conducted to examine the floristic composition of weeds in saffron (Crocus sativus L.) fields located in the Cheshmeh Saran district of Azadshahr County to report the distribution and species diversity of weed populations. To this end, saffron fields with a cultivated area of over 3 hectares in three regions, including the villages of Naraab, Vamnān, and Tilabad, were identified. The identification and sampling of weeds were carried out during the vegetative growth stage of saffron (daughter corms) in 2017. A total of 45 quadrats were examined for each field, and then the number and type of weed species in each quadrat were counted separately.

Weed species were classified based on Persian names, scientific names, genus, family, leaf form, photosynthetic pathway, growth form, and life cycle. The results of the weed species composition in the saffron fields of the three regions showed that the Naraab region had the highest number with 54 species. Iranian sisab and Gandomak weeds in Naraab, and Iranian sisab in Vamnān, were the dominant weeds in these areas, having the highest density and relative frequency.

The weed dominance in the Naraab region was 0.67, 2.55, and 0.97, respectively.Similarly, the Naraab and Vamnān areas had the highest numerical values of the Simpson index (0.92) and Shannon-Wiener index (2.64), respectively. Overall, the results showed that saffron fields in the two areas of Naraab and Vamnān had the greatest similarity in terms of species presence and population indices of weeds.