مصرف زعفران موجب کاهش سمیت ژنتیکی و استرس اکسیداتیو ناشی از اشعه گاما در موش‌ها می‌شود

زعفران (SAF) که بخش‌های خشک‌شده کلاله گیاه Crocus sativus است، به‌طور گسترده برای طعم‌دهی و رنگ‌دهی مواد غذایی استفاده می‌شود. مطالعات انجام‌شده بر روی زیست‌فعالیت SAF، فعالیت آنتی‌اکسیدانی آن در موجود زنده را نشان داده‌اند. هدف مطالعه ما، بررسی تأثیر مصرف SAF بر (الف) آسیب کروموزومی، (ب) استرس اکسیداتیو در کبد و مغز، و (ج) اثرات پاتولوژیکی بافتی در سلول‌های روده و سلول‌های جنسی نر در موش‌ها تحت تأثیر پرتوگیری گاما (RAD) بود. برای انجام آزمایش‌ها از عصاره آبی فریز-خشک شده SAF استفاده شد. آزمایش اولیه شکستن DNA در مایع خالص با استفاده از DNA pBR322، اثرات محافظتی عصاره فریز-خشک شده SAF را در برابر آسیب DNA ناشی از رادیکال هیدروکسیل نشان داد. برای بررسی‌های in vivo، عصاره فریز-خشک شده SAF رقیق‌شده در آب مقطر به مدت شش روز متوالی به‌صورت مریزی (۴۰ میلی‌گرم بر کیلوگرم وزن بدن) به موش‌های آلبینو سوئیس نر داده شد. در روز ششم، حیوانات در معرض پرتوگیری RAD (۱ یا ۲ گری) قرار گرفتند و ۲۴ ساعت بعد برای جمع‌آوری سلول‌های مغز استخوان جهت ارزیابی آسیب کروموزومی از طریق اندازه‌گیری گلبول‌های قرمز پلی‌کروماتیک دارای میکرونیوکلیوس (MnPCEs) کشته شدند. نمونه‌های کبد و مغز از حیواناتی که در معرض پرتوگیری ۲ گری RAD قرار داشتند، برای ارزیابی پراکسیداسیون لیپیدی و فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدان استفاده شد. بیضه و روده برای تحلیل پاتولوژی بافتی مورد استفاده قرار گرفتند. نتایج ما نشان‌دهنده اثرات محافظتی قابل‌توجه SAF در برابر آسیب‌های جهش‌زا ناشی از پرتوگیری است. پیش‌درمانی با SAF سطح پراکسیداسیون لیپیدی را کاهش داد و همزمان با افزایش محتوای گلوتاتیون و فعالیت آنزیم‌های گلوتاتیون اس-ترانسفراز، گلوتاتیون پراکسیداز و کاتالاز همراه بود. تحلیل پاتولوژی بافتی نشان داد که SAF تأثیر اندکی بر آسیب‌های ناشی از پرتوگیری در سلول‌های روده و سلول‌های جنسی نر داشته است.

Saffron (SAF), the dried stigmas of Crocus sativus, is commonly used for flavoring and coloring food. Studies on bioactivity of SAF have demonstrated its in vivo antioxidant activity. The aim of our study was to assess the impact of SAF intake on γ-radiation (RAD) induced (a) chromosomal damage, (b) oxidative stress in liver and brain, and (c) histopathological effects in the intestinal cells and male germ cells in mice. Freeze-dried aqueous extract of SAF was used for the experiments. Our preliminary cell-free DNA nicking assay using pBR322 DNA revealed protective effects of freeze-dried SAF extract against hydroxyl radical induced DNA damage. For the in vivo investigations, freeze-dried SAF extract in distilled water was administered by gavage (40 mg/kg b.w.) to male Swiss albino mice for six consecutive days. On the sixth day, the animals were exposed to RAD (1 or 2 Gy) and sacrificed 24 h later to collect bone marrow cells for assessing chromosomal damage by measuring micronucleated polychromatic erythrocytes (MnPCEs). Liver and brain samples from animals exposed to 2 Gy RAD were used for evaluating lipid peroxidation and activity of antioxidant enzymes. The testis and intestine were used for histopathological analysis. Our results demonstrated significant protective effects of SAF against RAD-induced genotoxic damage. SAF pretreatment reduced the level of lipid peroxidation with concomitant increase in glutathione content and activity of glutathione S-transferase, glutathione peroxidase, and catalase. The histopathological analysis showed minimal impact of SAF on RAD-induced damage in the intestinal cells and male germ cells.