مروری بر تولید و عملکرد تجارت صادراتی زعفران در افغانستان

چکیده: این مطالعه روند تولید و صادرات زعفران را در افغانستان بررسی می‌کند. داده‌های ثانویه مربوط به سطح، تولید و صادرات زعفران از سالنامه آماری افغانستان و وزارت زراعت، آبیاری و مالداری افغانستان به دست آمد. نتایج تحلیل نشان داد که تولید زعفران در افغانستان از ۳۳۹۰.۳ کیلوگرم در سال ۲۰۱۵-۲۰۱۴ به ۶۰۸۱.۲ کیلوگرم در سال ۲۰۱۷-۲۰۱۶ افزایش یافته و افغانستان در سال ۲۰۱۴، ۱.۳۶ درصد از تولید جهانی ۲۵۰ تُن را به خود اختصاص داده است. سطح برداشت نیز از ۸۱۱.۸ هکتار در سال ۲۰۱۵-۲۰۱۴ به ۲۵۸۷.۷ هکتار در سال ۲۰۱۷-۲۰۱۶ افزایش یافته است. نرخ رشد سالانه مرکب (CAGR) سطح در همین دوره ۷۸.۵ درصد و CAGR تولید ۳۳.۹ درصد بوده است. عمدتاً زعفران در غرب افغانستان تولید می‌شود و ۹۸ درصد زعفران افغانستان در سال ۲۰۱۷ در هرات تولید شده است. افغانستان در سال ۲۰۱۶ ششمین صادرکننده بزرگ زعفران در جهان با سهم ۳.۳۸ درصدی از کل صادرات بوده است. افغانستان در سال ۲۰۱۷-۲۰۱۶، ۲۴۰۲ کیلوگرم صادر کرده و هند با سهم ۶۱.۰۳ درصدی (برحسب مقدار) مقصد صادراتی ترجیحی است و پس از آن عربستان سعودی با حدود ۲۱ درصد سهم قرار دارد. ماتریس احتمال انتقالی صادرات زعفران از افغانستان نشان می‌دهد که امارات متحده عربی مقصدی پایدار است، در حالی که هند با نشان دادن احتمال حفظ متوسط سهم قبلی خود، تا حدودی پایدار است. تحلیل هزینه و قیمت زعفران نشان می‌دهد که عمدتاً کشاورزان از تولید زعفران در افغانستان درآمد زیادی به دست می‌آورند که حدود ۴۵۰۰۰ افغانی (معادل حدود ۴۵۰۰۰ روپیه) به ازای هر کیلوگرم است، بنابراین، زعفران یک جایگزین برای تولید خشخاش است که در افغانستان توسط قانون ممنوع است.

Abstract This study examines the trend in production and export of saffron in Afghanistan. The secondary data on area, production and export of saffron were obtained from Afghanistan statistical year book and Ministry of Agriculture, Irrigation and Livestock of Afghanistan. Results of analysis revealed that production of saffron in Afghanistan increased from 3,390.3 kg in 2014-15 to 6,081.2 kg in 2016-17 and Afghanistan contributed 1.36% of the world production of 250 tonnes in 2014. The area harvested has also increased from 811.8 hectare in 2014-15 to 2,587.7 hectare in 2016-17. The compound annual growth rate in area was 78.5% for the same period and the CAGR of production was 33.9%. Mostly saffron is produced in west of Afghanistan and 98% of Afghanistan saffron was produced in Herat in 2017. Afghanistan is the 6th largest exporter of saffron in the world in 2016 with the contribution of 3.38% share of all exports. Afghanistan exported 2,402 kg in 2016-17 and India is the preferred export destination country accounting for 61.03% share by quantity followed by Saudi Arabia with about 21% share. The transition probability matrix of saffron exports from Afghanistan shows that United Arab Emirates is the stable destination while, India is somewhat stable by showing a moderate retention probability of its previous share. The cost and price analysis of saffron indicates that mostly the farmers earn a large amount of income from saffron production in Afghanistan, which is around 45,000 Afs (~ Rs 45,000) per kg, therefore, saffron is an alternative crop for poppy production which is prohibited by law in Afghanistan.