فیتوشیمیایی‌ها و فعالیت‌های بیولوژیکی گل‌های زعفران (Crocus sativus L.)

بقایای زیستی گل زعفران (Crocus sativus L.)، یک محصول جانبی برداشت کلاله، بیش از 90٪ از کل زیست توده گل را تشکیل می‌دهد و با وجود مشخصات فیتوشیمیایی غنی، معمولاً دور ریخته می‌شوند. این فصل به بررسی ویژگی‌های فیزیکوشیمیایی و خواص زیست‌عملکردی این بقایا، به ویژه گلبرگ‌ها و پرچم‌ها، که حاوی سطوح قابل توجهی از پلی‌فنول‌ها، فلاونوئیدها، کاروتنوئیدها و سایر ترکیبات زیست‌فعال هستند، می‌پردازد. تحقیقات، فعالیت‌های آنتی‌اکسیدانی، ضدالتهابی، ضدمیکروبی و ضدسرطانی آنها را همراه با ارزش غذایی قابل توجه از جمله فیبر، مواد معدنی ضروری و اسیدهای چرب غیراشباع برجسته می‌کند. این یافته‌ها از کاربردهای بالقوه آنها در بخش‌های غذایی، دارویی، آرایشی و انرژی زیستی پشتیبانی می‌کند. تأکید بر ادغام آنها در مدل‌های پایدار همسو با استراتژی‌های اقتصاد چرخشی است. این فصل همچنین به نیاز به روش‌های استخراج بهینه، استانداردسازی محتوای زیست‌فعال و اعتبارسنجی‌های ایمنی برای بهره‌برداری کامل از ارزش آنها به عنوان مواد تشکیل‌دهنده کاربردی در زمینه‌های مختلف صنعتی می‌پردازد.

Saffron (Crocus sativus L.) floral bioresidues, a by-product of stigma harvesting, represent over 90% of the total floral biomass and are typically discarded despite their rich phytochemical profile. This chapter explores the physicochemical characteristics and biofunctional properties of these residues, particularly tepals and stamens, which contain significant levels of polyphenols, flavonoids, carotenoids, and other bioactive compounds. Investigations highlight their antioxidant, anti-inflammatory, antimicrobial, and anticancer activities, along with substantial nutritional value including fibre, essential minerals, and unsaturated fatty acids. These findings support their potential applications across food, pharmaceutical, cosmetic, and bioenergy sectors. Emphasis is placed on their integration into sustainable models aligned with circular economy strategies. The chapter also addresses the need for optimized extraction methods, standardization of bioactive content, and safety validations to fully harness their value as functional ingredients in diverse industrial contexts.